پژوهشنامه بازرگانی

پژوهشنامه بازرگانی

بررسی متغیر‌های مؤثر بر توسعه پایدار معادن ایران در چارچوب سناریوی انتشار خالص صفر (NZE)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدرضا کریمی 1
صادق عابدی 2
علیرضا علی نژاد 3
1 دانشجوی دکتری گروه مدیریت صنعتی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی ، قزوین ، ایران
2 گروه مدیریت صنعتی، واحد قزوین،دانشگاه آزاد اسلامی ، قزوین ، ایران
3 گروه مهندسی صنایع، واحد قزوین،دانشگاه آزاد اسلامی ، قزوین ، ایران
10.22034/ijts.2025.2065853.4164
چکیده
توسعه پایدار در بخش معدن به‌عنوان یکی از ارکان اصلی سیاست‌های زیست‌محیطی و اقتصادی مطرح است و سناریوی انتشار خالص صفر (NZE) چارچوبی کلیدی برای کاهش آلاینده‌ها و گذار به اقتصاد کم‌کربن فراهم می‌آورد. هدف این پژوهش شناسایی و اولویت‌بندی متغیرهای مؤثر بر آینده‌نگاری توسعه پایدار معادن ایران در چارچوب NZE است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و ترکیبی بوده و با استفاده از رویکرد کیفی–کمی انجام شده است. ابتدا متغیرهای اولیه با مرور ادبیات و نظر خبرگان شناسایی شدند. سپس در سه راند دلفی فازی ۱۲ متغیر کلیدی نهایی غربال گردید. در مرحله بعد، با بهره‌گیری از روش تحلیل سلسله‌مراتبی فازی مردد (HFAHP)، اهمیت نسبی ابعاد اصلی توسعه پایدار شامل اقتصادی، اجتماعی، فناورانه و زیست‌محیطی تعیین شد. نتایج نشان داد بعد زیست‌محیطی با وزن 0.302 بالاترین اولویت را دارد. یافته‌ها بیانگر آن است که توجه به ملاحظات زیست‌محیطی و فناوری‌های پاک، شرط اساسی در تحقق توسعه پایدار معادن در چارچوب NZE خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
آینده‌نگاری/ توسعه پایدار/ معادن/ سناریوی انتشار خالص صفر (NZE)

موضوعات

عنوان مقاله English

within the Net Zero Emissions (NZE) Scenario

نویسندگان English

Mohamad Reza Karimi 1
Sadegh Abedi 2
Alireza Alinezhad 3
1 PhD student, Department of Industrial Management, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran
2 Department of Industrial Management, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran
3 Department of Industrial Engineering, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran
چکیده English

In recent years, the issue of sustainable development in extractive industries, especially in the mining sector, has emerged as one of the priorities of environmental, economic and technological policymaking. On the other hand, the global scenario of net zero emissions (NZE), as one of the key paths to addressing climate change, has introduced new requirements for future-oriented governance in energy-intensive industries, including mines.
In this context, identifying the key factors affecting the future planning of sustainable development in mines constitutes a fundamental prerequisite for designing long-term strategies aligned with climate scenarios. This study employs a mixed-methods approach, combining qualitative and quantitative techniques. To achieve this goal, an initial list of relevant variables was first extracted through a literature review and content analysis of national and international studies. In the next step, using the fuzzy Delphi method and a survey of experts in the fields of mining, energy, and environmental policy, 12 final key variables were identified. Then, to model the preferences of decision-makers under conditions of uncertainty and ambiguity, the Fuzzy Hesitant  Hierarchy Analysis (HFAHP) technique was employed; a method well-suited to capturing the uncertainty and diversity of human judgments in futures research. Based on the output of HFAHP, four main criteria for sustainable development of mines were evaluated, including economic (0.258), social (0.231), technological (0.209), and environmental and climate (0.302).

کلیدواژه‌ها English

Foresight/ Sustainable Development/ Mining/ Net Zero Emissions (NZE)
امینی، حامد، و جبل عاملی، محمدسعید. (۱۳۹۸). توسعه مدل آینده نگاری مبتنی بر رویکرد فراتلفیق. آینده پژوهی دفاعی، ۴(۱۵)، ۷-۳۴. https://sid.ir/paper/380958/fa
بابایی میبدی، حمید، گودرزی، غلامرضا، آذر، عادل، و عزیزی، فیروزه. (۱۳۹۹). طراحی مدل آینده نگاری توسعه پایدار با رویکرد برنامه ریزی سناریو مبنا و سیستم داینامیک (مورد مطالعه: استان یزد). مدیریت فردا، ۱۹(۶۲)، ۱۶۳-۱۸۰. https://sid.ir/paper/390337/fa
بکامیری، حمید، مهرآیین لگزیان، محمد، پویا، علیرضا، و شریف، حسین. (۱۴۰۰). آینده نگاری صنعت بانکداری با بکارگیری رویکرد سناریونویسی و ماتریس تاثیرات متقاطع. مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند، ۱۰(۳۷)، ۲۳۳-۲۶۶. https://sid.ir/paper/1030690/fa
رحیمی، محمد، هنری، فاطمه، و رومیانی، احمد. (۱۴۰۱). برنامه ریزی و آینده نگاری توسعه پایدار گردشگری استان خوزستان. برنامه ریزی منطقه ای، ۱۲(۴۵)، ۵۱-۶۶. https://sid.ir/paper/999512/fa
زالی، نادر. (۱۳۹۸). آینده نگاری منطقه ای بازتعریف آینده پژوهانه از فرایند برنامه ریزی منطقه ای. آینده پژوهی ایران، ۴(۱)، ۲۶۳-۲۸۸. https://sid.ir/paper/270368/fa
شیروانی ناغانی، مسلم، و بیات، روح اله. (۱۳۹۷). توسعه گزینه های راهبردی برای سیاستگذاری در صنعت نفت ایران بر اساس آینده نگاری راهبردی. سیاستگذاری عمومی، ۴(۱)، ۶۳-۷۹. https://sid.ir/paper/257439/fa
شیروانی ناغانی، مسلم، فضلی، صفر، و امین افشار، زهرا. (۱۳۹۸). راهبردپردازی در صنعت خودرو ایران با رویکرد آینده نگاری راهبردی و تمرکز بر حوزه علم, فناوری و نوآوری. مطالعات راهبردی سیاست گذاری عمومی (مطالعات راهبردی جهانی شدن)، ۹(۳۱)، ۷۷-۹۵. https://sid.ir/paper/229862/fa
فتاح زاده، یلدا، صالحی، اسماعیل، و خستو، مریم. (۱۳۹۹). تدوین سناریوهای پیش رو در زمینه آینده توسعه گردشگری پایدار استان گیلان. گردشگری و توسعه، ۹(۴)، ۱۱۱-۱۲۴. doi: 10.22034/jtd.2020.206125.1861
قلی پور، پروانه، مظفری، محمدمهدی، و کشاورزترک، عین اله. (۱۳۹۹). بررسی تأثیرات آینده نگاری بر نوآوری فناورانه جهت توسعه هوشمندی راهبردی و فناورانه در سازمان های دفاعی. مدیریت نوآوری در سازمان های دفاعی، ۳(۲)، ۲۵-۴۸. https://sid.ir/paper/403573/fa
قلیزاده زاوشتی، مهدی، فضلی، صفر، کشاورزترک، عین اله، و ابن الرسول، سیداصغر. (۱۳۹۸). شناسایی قابلیت های کلیدی آینده نگاری سازمانی در بانک ها و موسسات مالی ایران. آینده پژوهی مدیریت (پژوهش های مدیریت)، ۳۰(۱۱۶)، ۱-۱۴. https://sid.ir/paper/370278/fa
قهرمان، وحید، داداش پور، هاشم، و رفیعیان، مجتبی. (۱۴۰۰). تدوین سناریوهای توسعه پایدار اکولوژیکی منطقه کلان شهری مشهد با رویکرد آینده نگاری منطقه ای. برنامه ریزی منطقه ای، ۱۱(۴۴)، ۸۳-۱۰۲. https://sid.ir/paper/1005847/fa
مرزبان، احسان، محمدی، مهدی، و پورعزت، علی اصغر. (۱۳۹۷). حکمرانی توزیع انرژی برق در ایران: آینده نگاری و توسعه پیشنهادات سیاستی. سیاستگذاری عمومی، ۴(۳)، ۹-۲۶. https://sid.ir/paper/257460/fa
ملایی سفیددشتی، افشین، حمیدی، مهرزاد، رجبی، حسین، و ذوالفقارزاده، محمدمهدی. (۱۳۹۹). آینده نگاری توسعه ورزش قهرمانی ایران در افق ۱۴۱۶. مدیریت و توسعه ورزش، ۹(۲ (پیاپی ۲۲))، ۸۳-۹۹. https://sid.ir/paper/390637/fa
 
Ahmad, R., Liu, G., Rehman, S. A. U., Fazal, R., Gao, Y., Xu, D., Agostinho, F., Almeida, C. M. V. B., & Giannetti, B. F. (2025). Pakistan road towards Paris Agreement: Potential decarbonization pathways and future emissions reduction by a developing country. Energy, 314, 134075. https://doi.org/10.1016/j.energy.2024.134075
Alcalde, J., Smith, P., Haszeldine, R. S., & Bond, C. E. (2018). The potential for implementation of Negative Emission Technologies in Scotland. International Journal of Greenhouse Gas Control, 76, 85–91. https://doi.org/10.1016/j.ijggc.2018.06.021
Amini, H., & Jabal Ameli, M. S. (2019). Developing a foresight model based on the meta-synthesis approach. Defensive Futures Studies, 4(15), 7–34. https://sid.ir/paper/380958/fa [In Persian]
Ampah, J. D., Jin, C., Afrane, S., Yusuf, A. A., Liu, H., & Yao, M. (2024). Race towards net zero emissions (NZE) by 2050: Reviewing a decade of research on hydrogen-fuelled internal combustion engines (ICE). Green Chemistry, 26(16), 9025–9047. https://doi.org/10.1039/d4gc00864b
Babaei Meybodi, H., Goodarzi, G., Azar, A., & Azizi, F. (2020). Designing a foresight model of sustainable development with a scenario-based planning and system dynamics approach (Case study: Yazd Province). Tomorrow Management, 19(62), 163–180. https://sid.ir/paper/390337/fa [In Persian]
Bakhshmiri, H., Mehrayin Lagzian, M., Pouya, A., & Sharif, H. (2021). Foresight of the banking industry using scenario writing and cross-impact matrix approach. Business Intelligence Management Studies, 10(37), 233–266. https://sid.ir/paper/1030690/fa [In Persian]
Baninla, Y., Wang, C., Pu, J., Gao, X., & Zhang, Q. (2025). Evaluating the progress and identifying future improvement areas of mining's contribution to the sustainable development goals (SDGs). The Extractive Industries and Society, 23, 101637. https://doi.org/10.1016/j.exis.2025.101637
Berberoglu, Y., Mangla, S. K., & Kazancoglu, Y. (2024). Towards sustainable mining in an emerging economy: Assessment of sustainability challenges. Resources Policy, 97, 105288. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2024.105288
Chatterjee, C., Sindhwani, R., Mangla, S. K., & Hasteer, N. (2025). Digitization of the mining industry: Pathways to sustainability through enabling technologies. Resources Policy, 100, 105450. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2024.105450
Cotrina-Teatino, M. A., & Marquina-Araujo, J. J. (2025). Circular economy in the mining industry: A bibliometric and systematic literature review. Resources Policy, 102, 105513. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2025.105513
de Lima, J. P. M., Amaral, M. C. S., & de Lima, S. C. R. B. (2025). Sustainable water management in the mining industry: Paving the way for the future. Journal of Water Process Engineering, 71, 107239. https://doi.org/10.1016/j.jwpe.2025.107239
Dönmezçelik, O., Koçak, E., & Örkcü, H. H. (2023). Towards net zero emissions target: Energy modelling of the transport sector in Türkiye. Energy, 279, 128064. https://doi.org/10.1016/j.energy.2023.128064
Dong, C., Huang, G., Cheng, G., Cai, Y., Chen, C., & Zhu, J. (2025). Assessing energy economic and environmental impacts of GHG emission reduction targets across Canadian provinces: A national net-zeroization-oriented energy model. Applied Energy, 381, 125112. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2024.125112
Dong, W., Niu, X., Nassani, A. A., Naseem, I., & Zaman, K. (2024). E-commerce mineral resource footprints: Investigating drivers for sustainable mining development. Resources Policy, 89, 104569. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2023.104569
Elavarasan, R. M., Nadarajah, M., & Shafiullah, G. M. (2024). Multi-criteria decision analysis of clean energy technologies for envisioning sustainable development goal 7 in Australia: Is solar energy a game-changer? Energy Conversion and Management, 321, 119007. https://doi.org/10.1016/j.enconman.2024.119007
Fattahzadeh, Y., Salehi, E., & Khasto, M. (2020). Developing future scenarios for sustainable tourism development in Gilan Province. Tourism and Development, 9(4), 111–124. [In Persian]
Fernandez, M. I., Go, Y. I., Wong, D. M. L., & Früh, W.-G. (2024). Review of challenges and key enablers in energy systems towards net zero target: Renewables, storage, buildings, & grid technologies. Heliyon, 10(23), e40691. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e40691
Fernández-Hernández, M., Mora, P., Ortega, M. F., & Cabello, J. P. (2025). Development of a comprehensive sustainability index for extractive and mining companies: Integrating the Sustainable Development Goals. Heliyon, 11(2), e41975. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2025.e41975
Feron, P., Cousins, A., Jiang, K., Zhai, R., Hla, S. S., Thiruvenkatachari, R., & Burnard, K. (2019). Towards Zero Emissions from Fossil Fuel Power Stations. International Journal of Greenhouse Gas Control, 87, 188–202. https://doi.org/10.1016/j.ijggc.2019.05.018
Ghahreman, V., Dadashpour, H., & Rafieian, M. (2021). Scenario development for ecological sustainable development of the metropolitan area of Mashhad with a regional foresight approach. Regional Planning, 11(44), 83–102. https://sid.ir/paper/1005847/fa [In Persian]
Gholipour, P., Mozaffari, M. M., & Keshavarz Tork, A. (2020). Examining the effects of foresight on technological innovation for developing strategic and technological intelligence in defense organizations. Innovation Management in Defense Organizations, 3(2), 25–48. https://sid.ir/paper/403573/fa [In Persian]
Gholizadeh Zavoushti, M., Fazli, S., Keshavarz Tork, A., & Ebn al-Rasoul, S. A. (2019). Identifying key organizational foresight capabilities in Iranian banks and financial institutions. Futures Studies in Management (Management Research), 30(116), 1–14. https://sid.ir/paper/370278/fa [In Persian]
Guo, Y., & Yang, F. (2023). Mining safety research in China: Understanding safety research trends and future demands for sustainable mining industry. Resources Policy, 83, 103632. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2023.103632
Gungor, G., & Sari, R. (2024). Meta-analysis of the Turkish energy and climate pathways to achieve the net-zero emission target. Energy, 305, 132337. https://doi.org/10.1016/j.energy.2024.132337
Hirons, M. (2020). How the Sustainable Development Goals risk undermining efforts to address environmental and social issues in the small-scale mining sector. Environmental Science & Policy, 114, 321–328. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2020.08.022
Karunathilake, H., Hewage, K., Mérida, W., & Sadiq, R. (2019). Renewable energy selection for net-zero energy communities: Life cycle based decision making under uncertainty. Renewable Energy, 130, 558–573. https://doi.org/10.1016/j.renene.2018.06.086
Kumar, A., & Gembali, V. (2025). Innovative framework development for net zero practices: Overcoming supply chain and logistics challenges through institutional and resource-based theories. Journal of Cleaner Production, 487, 144552. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.144552
Li, G., Hu, Z., Li, P., Yuan, D., Feng, Z., Wang, W., & Fu, Y. (2022). Innovation for sustainable mining: Integrated planning of underground coal mining and mine reclamation. Journal of Cleaner Production, 351, 131522. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.131522
Liang, Y., Kleijn, R., & van der Voet, E. (2023). Increase in demand for critical materials under IEA Net-Zero emission by 2050 scenario. Applied Energy, 346, 121400. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2023.121400
Liu, Q., Zheng, X.-Q., Zhao, X.-C., Chen, Y., & Lugovoy, O. (2018). Carbon emission scenarios of China's power sector: Impact of controlling measures and carbon pricing mechanism. Advances in Climate Change Research, 9(1), 27–33. https://doi.org/10.1016/j.accre.2018.01.002
Makhloufi, A. W., & Louafi, S. (2024). Optimising building performance for a resilient Future: A Multi-Objective approach to Net Zero energy strategies. Energy and Buildings, 324, 114869. https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2024.114869
Marzban, E., Mohammadi, M., & Pourazzat, A. A. (2018). Governance of electricity distribution in Iran: Foresight and development of policy recommendations. Public Policy, 4(3), 9–26. https://sid.ir/paper/257460/fa [In Persian]
Mirzehi, M., & Afrapoli, A. M. (2024). A novel framework for integrating environmental costs and carbon pricing in open-pit mine plans: Towards sustainable and green mining. Journal of Cleaner Production, 468, 143059. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.143059
Molaei Sefiddashti, A., Hamidi, M., Rajabi, H., & Zolfagharezadeh, M. M. (2020). Futures studies of the development of Iranian championship sports in the horizon of 1416 (2037). Sport Management and Development, 9(2, Issue 22), 83–99. https://sid.ir/paper/390637/fa [In Persian]
Mvile, B. N., & Bishoge, O. K. (2024). Mining and sustainable development goals in Africa. Resources Policy, 90, 104710. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2024.104710
Muhirwa, F., Shen, L., Elshkaki, A., Hirwa, H., Umuziranenge, G., & Velempini, K. (2023). Linking large extractive industries to sustainable development of rural communities at mining sites in Africa: Challenges and pathways. Resources Policy, 81, 103322. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2023.103322
Obosu, M., & Frimpong, S. (2025). Advances in automation and robotics: The state of the emerging future mining industry. Journal of Safety and Sustainability. https://doi.org/10.1016/j.jsasus.2025.05.003
Oshiro, K., & Fujimori, S. (2024). Mid-century net-zero emissions pathways for Japan: Potential roles of global mitigation scenarios in informing national decarbonization strategies. Energy and Climate Change, 5, 100128. https://doi.org/10.1016/j.egycc.2024.100128
Paul, A., & Mahapatra, S. S. (2025). An integrated fuzzy-AHP and fuzzy-DEMATEL approach for analyzing sustainable supply chain factors in the mining industry. Supply Chain Analytics, 10, 100113. https://doi.org/10.1016/j.sca.2025.100113
Phupadtong, A., Chavalparit, O., Suwanteep, K., & Murayama, T. (2023). Municipal emission pathways and economic performance toward net-zero emissions: A case study of Nakhon Ratchasima municipality, Thailand. Journal of Environmental Management, 347, 119098. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2023.119098
Rahimi, M., Henry, F., & Roumiani, A. (2022). Planning and foresight of sustainable tourism development in Khuzestan Province. Regional Planning, 12(45), 51–66. https://sid.ir/paper/999512/fa [In Persian]
Raoufi, K., Tajasob, P., Mirzapour Al-e-Hashem, S. M. J., & Akbari Jokar, M. (2025). Challenges, opportunities, and future research directions of aggregate production planning: A State-of-the-Art analysis of sustainability, uncertainty, and case studies. Journal of Cleaner Production, 489, 144686. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2025.144686
Renné, D. S. (2022). Progress, opportunities and challenges of achieving net-zero emissions and 100% renewables. Solar Compass, 1, 100007. https://doi.org/10.1016/j.solcom.2022.100007
Shamsi, M., & Zakerinejad, M. (2025). Development of practical-mathematical policy models using Fuzzy-Likert scale: Sustainable recycling of mining tailings in the industry 4.0 era. Process Safety and Environmental Protection, 200, 107378. https://doi.org/10.1016/j.psep.2025.107378
Sher, F. (2024). Advanced approaches towards policymaking for net zero emissions. Current Opinion in Green and Sustainable Chemistry, 49, 100951. https://doi.org/10.1016/j.cogsc.2024.100951
Shirvani Nagani, M., & Bayat, R. (2018). Developing strategic options for policymaking in Iran’s oil industry based on strategic foresight. Public Policy, 4(1), 63–79. https://sid.ir/paper/257439/fa [In Persian]
Shirvani Nagani, M., Fazli, S., & Amin Afshar, Z. (2019). Strategy formulation in Iran’s automotive industry with a strategic foresight approach focusing on science, technology, and innovation. Strategic Studies of Public Policy (Strategic Studies of Globalization), 9(31), 77–95. https://sid.ir/paper/229862/fa [In Persian]
Sindhwani, R., Singh, P. L., Behl, A., Afridi, M. S., Sammanit, D., & Tiwari, A. K. (2022). Modeling the critical success factors of implementing net zero emission (NZE) and promoting resilience and social value creation. Technological Forecasting and Social Change, 181, 121759. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2022.121759
Siregar, Y. I. (2024). Pathways towards net-zero emissions in Indonesia's energy sector. Energy, 308, 133014. https://doi.org/10.1016/j.energy.2024.133014
Sumrit, D. (2025). Pathway to achieve net-zero emission in healthcare sector based on the natural resource-based view theoretical lens: A hybrid DEMATEL-ISM-MICMAC approach. Cleaner Engineering and Technology, 25, 100916. https://doi.org/10.1016/j.clet.2025.100916
Tousoli, S. (2018). Application of strategic foresight methodology in spatial development planning: A case study of scenario planning in the metropolitan area of Karaj. Nameh Memari va Shahrsazi, 10(20), 23–48. [In Persian]
Tokimatsu, K., Konishi, S., Ishihara, K., Tezuka, T., Yasuoka, R., & Nishio, M. (2016). Role of innovative technologies under the global zero emissions scenarios. Applied Energy, 162, 1483–1493. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2015.02.051
Tokimatsu, K., Yasuoka, R., & Nishio, M. (2015). Global Zero Emissions Scenarios: Assessment of Climate Change Mitigations and their Costs. Energy Procedia, 75, 2211–2214. https://doi.org/10.1016/j.egypro.2015.07.383
Zali, N. (2019). Regional foresight: Redefining the process of regional planning from a futures studies perspective. Iranian Futures Studies, 4(1), 263–288. https://sid.ir/paper/270368/fa [In Persian]
Xiao, Z., Duritan, M. J. M., & Jia, R. (2024). Resourceful futures: Integrating responsible mining and green education for sustainable development in developing and emerging economies. Resources Policy, 88, 104377. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2023.104377
Yadav, S., Samadhiya, A., Kumar, A., Majumdar, A., Garza-Reyes, J. A., & Luthra, S. (2023). Achieving the sustainable development goals through net zero emissions: Innovation-driven strategies for transitioning from incremental to radical lean, green and digital technologies. Resources, Conservation and Recycling, 197, 107094. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2023.107094
Zali, N., & Shirvani Nagani, M. (2018). Development of strategic foresight options in regional and national planning: An Iranian perspective. Iranian Futures Studies, 4(2), xx–xx. [In Persian]
 
 
 

  • تاریخ دریافت 23 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 15 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 04 آبان 1404