پژوهشنامه بازرگانی

پژوهشنامه بازرگانی

شناسایی و تدوین معیارهای دخیل در الگوی رفتار خرید بر اساس ریسک‌های زنجیره تامین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علیرضا زمانی 1
محمدرحیم اسفیدانی 2
علی محقر 3
1 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی، گرایش بازاریابی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد امارات متحده غربی.
2 دانشیار، عضو هیات علمی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران
3 استاد تمام، عضو هیات علمی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران
10.22034/ijts.2025.2039474.4039
چکیده
شرایط زندگی امروز به‌دلیل تغییرات روزافزون جهان در قرن اخیر تغییر کرده است، شرایطی که زنجیره‌های تأمین با آن روبه‌رو هستند و از آن تأثیر می‌پذیرند نیز دچار تغییر شده است. مدیران با شرایط ناشناخته‌تر و ریسک‌های جدیدی روبه‌رو می‌شوند که لازم است خود را برای مدیریت فعال و مؤثر آن‌ها آماده سازند؛ درنتیجه امروزه مدیریت ریسک زنجیره‌تأمین توجه زیادی را به خود جلب کرده است. هدف از پژوهش حاضر شناسایی و تدوین معیارهای دخیل در الگوی رفتار خرید بر اساس ریسک‌های زنجیره‌تأمین بود. پژوهش حاضر از نوع رویکرد آمیخته و به‌صورت کیفی و کمی  است. جامعه آماری در بخش اول پژوهش که دارای بخش‌های کیفی است، شامل مدیران شرکت‌های فعال در مجتمع فولاد مبارکه بود که به روش غیر تصادفی و هدفمند انتخاب شد. نمونه‌گیری در بخش کیفی نیز به‌صورت هدفمند بود که 12 نفر از مدیران شرکت فولاد مبارکه با توجه به اشباع نظری به‌عنوان نمونه نهایی بخش کیفی انتخاب شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی انجام گرفت. بر اساس آن، مدل کیفی پژوهش طراحی شد. نتایج پژوهش حاضر، نشان‌دهنده شناسایی تعداد 63 کدباز، 15 خرده مقوله یا مفهوم و 6 مقوله کلی بود که در قالب مدل پارادایمی شاملِ شرایط علی (قدرت تأمین، ریسک‌های لجستیک، امنیت اطلاعات)؛ مقولۀ محوری (انتقال دانش و تجربیات)؛ راهبردها (ارزیابی پایداری مالی، استفاده از فناوری، توسعه روابط مستمر)؛ شرایط مداخله‏ای (توانایی ارزیابی و مدیریت ریسک، انعطاف‌پذیری و راه‌کارهای جایگزین)؛ زمینه (ثبات سیاسی و اقتصادی، کیفیت و استانداردها، رعایت قوانین و مقررات، قدرت مذاکره و شرایط قراردادی)؛ پیامدها (بهبود کیفیت محصولات، مدیریت بهتر ریسک‌ها)؛ رفتار خرید شرکت‌های فعال در مجتمع فولاد مبارکه در انتخاب تأمین‌کنندگان خارجی بر اساس ریسک‌های زنجیره‌تأمین و روابط بین ابعاد مختلف و عناصرشان را انعکاس می‏دهند. در بخش کمی مدل حاصل از روش تئوری داده بنیاد، به‌منظور پیمایش مدل در سایر خوشه‌ها و اطمینان از تائید بودن، با روش معادلات ساختاریافته مورد آزمون قرار گرفت. برای ارزیابی مدل پژوهش، 80 نفر از کارکنان شرکت‌های فعال در مجتمع فولاد مبارکه مورد آزمون قرار گرفتند. در ارزیابی کمی مدل، از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار Smart PLS استفاده گردید. نتایج پیمایش، حکایت از تأیید کامل مدل حاصل از روش تئوری داده بنیاد داشت. نتایج حاصل از تحلیل داده‌های پیمایش نشان داد که شاخص‌های برازش مدل، بارهای عاملی و روایی همگرا و واگرا در سطح مطلوبی قرار دارند و داده‌های تجربی از ساختار مفهومی پیشنهاد شده حمایت می‌کنند.
کلیدواژه‌ها
رفتار خرید / ریسک / زنجیره‌تأمین

موضوعات

عنوان مقاله English

Identifying and Compiling Criteria Influencing Purchasing Behavior Patterns in the Context of Supply Chain Risks

نویسندگان English

Alireza Zamani 1
Mohammad Rahim Esfidani 2
Ali Mohaghar 3
1 Phd Student of Business Administration, Marketing Major, Azad Islamic Court, United Arab Emirates branch
2 , Associate Professor, member of the Faculty of Management, University of Tehran. (Corresponding Author).
3 , Professor Tama, Member of the Faculty of Tehran University School of Management
چکیده English

The living conditions of the modern world have undergone significant changes due to rapid transformations, profoundly impacting supply chains. Managers now operate in increasingly uncertain environments, facing new risks that demand effective management strategies. As a result, supply chain risk management has become a critical area of focus. This study aims to identify and develop criteria for purchasing behavior patterns in the context of supply chain risks. A mixed-method approach was employed. In the qualitative phase, the statistical population comprised managers from companies within the Mobarakeh Steel Complex, selected through purposive sampling. Twelve managers were chosen based on theoretical saturation. Data analysis involved open, axial, and selective coding, culminating in the development of a qualitative model. The findings revealed 63 open codes, 15 subcategories, and six main categories: causal conditions (supply power, logistics risks, information security), the central category (knowledge transfer), strategies (financial sustainability, technology use), intervening conditions (risk assessment, flexibility), contextual factors (political stability, quality standards, regulations), and outcomes (product quality improvement, enhanced risk management). In the quantitative phase, the grounded theory model was tested using structural equation modeling, with a survey of 80 employees from the Mobarakeh Steel Complex. The results validated the model’s robustness.

کلیدواژه‌ها English

Purchasing Behavior / Supply / Chain Risk
Armaghan, N., & Fallah Haghighi, N. (2018). Analysis of business environment indices in Iran. Rahyaft, 17, 69-82 [In Persian]. 20.1001.1.10272690.1397.28.71.5.2
Bagozzi, R. P. (1995). Reflections on relationship marketing in consumer markets. Journal of the Academy of Marketing Science, 23(4), 272-277. https://doi.org/10.1177/009207039502300406
Bhat, S. A., Islam, S. B., & Lone, U. M. (2023). Antecedents and consequences of online buying behavior: a mediation study. South Asian Journal of Business Studies, 12(1), 54-78. https://doi.org/10.1108/SAJBS-05-2021-0156
Blackhurst, J., Wu, T., & O’Grady, P. (2005). PCDM: A decision support modeling methodology for supply chain, product and process design decisions. Journal of Operations Management, 23(3-4), 325-343. https://doi.org/10.1016/j.jom.2004.08.007
Chopra, S., & Sodhi, M. S. (2004). Managing risk to avoid supply-chain breakdown. MIT Sloan Management Review, 46(1), 53-61. https://doi.org/10.1108/EMR.2007.4296421
Christopher, M., & Peck, H. (2004). Building the resilient supply chain. International Journal of Logistics Management, 15(2), 1-14. https://doi.org/10.1108/09574090410700275
 Esfidani, M. R., Moqarrar, A., & Zamani, A. (2022). A model for analyzing the purchasing behavior of companies active in Mobarakeh Steel Complex in selecting foreign suppliers based on supply chain risks. Business Research Journal, 26, 221-244 [In Persian] 10.22034/ijts.2022.562626.3724
Fawcett, S. E., Magnan, G. M., & McCarter, M. W. (2008). Benefits, barriers, and bridges to effective supply chain management. Supply Chain Management: An International Journal, 13(1), 35-48. https://doi.org/10.1108/13598540810850300
Gustafson, B. M., Pomirleanu, N., Mariadoss, B. J., & Johnson, J. L. (2021). The social buyer: A framework for the dynamic role of social media in organizational buying. Journal of Business Research, 125, 806-814. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.05.002
Ha, B. C., Lim, S. Y., & Lee, C. (2021). Impact of organizations’ internal green supply chain management on consumers’ purchasing behavior for personal care products. Operations and Supply Chain Management: An International Journal, 14(3), 338-350. https://doi.org/10.31387/oscm0450280
Handfield, R., & Bechtel, C. (2002). The role of trust and relationship structure in improving supply chain responsiveness. Industrial Marketing Management, 31(4), 367-382. https://doi.org/10.1016/S0019-8501(01)00169-9
Harland, C. M. (1996). Supply chain management: Relationships, chains and networks. British Journal of Management, 7, S63-S80. https://doi.org/10.1111/j.1467-8551.1996.tb00148.x
Jones, G., & Richardson, M. (2007). An objective examination of consumer perception of nutrition information based on healthiness ratings and eye movements. Public Health Nutrition, 10(3), 238-244. https://doi.org/10.1017/S1368980007246593
Karimian, M., Sanaei, A., & Shafiei, M. (2018). Investigating television purchasing criteria and identifying customer decision-making styles in Isfahan. Business Management, 11(3), 250-631. [In Persian].10.22059/jibm.2019.270566.3336
Kumar, G. A. (2021). Framing a model for green buying behavior of Indian consumers: From the lenses of the theory of planned behavior. Journal of Cleaner Production, 295, 126487. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.126487
LaPlaca, P. J., & Katrichis, J. M. (2009). Relative presence of business-to-business research in the marketing literature. Journal of Business-to-Business Marketing, 16(1-2), 1-22. https://doi.org/10.1080/10517120802484213
Lee, H., Choi, H., & Ha, H. (2020). A sharing mechanism of investment outcome for interest-sensitive life insurance products. The North American Journal of Economics and Finance, 54, 101237. https://doi.org/10.1016/j.najef.2020.101237
Mohammadi, A., & Shojaei, P. (2016). Presenting a comprehensive model of supply chain risk management components: A meta-synthesis approach. Executive Management Research Journal, 8(15), 93-112. [In Persian]. 20.1001.1.20086237.1395.8.15.5.7
Mohammadian, M., Yaghubi, M., Jarahi, M. A., Babaei, M., Bahadori, M. K., & Teimoorzadeh, E. (2021). Evaluation of supply chain management performance of medical equipment in military hospitals: A case study. Military Medicine Journal, 23(1), 75-89. [In Persian].10.30491/JMM.23.1.75
Rafiei, M., & Rahman Sarshat, H. (2008). Analysis of purchasing behavior as an interactive process: A success factor in decision-making within the purchasing and supply chain. 6th International Management Conference. [In Persian].
Tang, C. S. (2006). Perspectives in supply chain risk management. International Journal of Production Economics, 103(2), 451-488. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2005.12.006
 

  • تاریخ دریافت 05 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 18 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 16 دی 1403