پژوهشنامه بازرگانی

پژوهشنامه بازرگانی

طراحی مدل صادرات فرآورده‌های نفتی به کشور افغانستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسن پورعلی 1
علی حسین زاده 2
هدا جان نثاراحمدی 3
1 دانشجوی دکتری، مدیریت بازرگانی- بازاریابی،گروه علمی مدیریت، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران
2 استادیار مدیریت دولتی،‌ ، گروه علمی مدیریت ، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران
3 استادیار گروه علمی مدیریت ، واحد تربت جام، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت جام، ایران
10.22034/ijts.2025.2060455.4141
چکیده
صادرات فرآورده‌های نفتی یکی از بهترین روش‌های مقابله با خام فروشی و ایجاد ارزش افزوده است. بازار فرآورده‌های نفتی کشور افغانستان علیرغم نیاز بسیار زیاد موجود در آن کشور به فرآورده‌های نفتی، به دلیل عدم پیروی صادرات فرآورده‌های نفتی ایران به مشتریان از یک مدل مشخص  و همچنین عدم استمرار و ثبات در عرضه، هیچ‌گاه به خوبی تأمین نشده و در واقع در رقابت با سایر رقبا از این بازار و پتانسیل موجود در‌ آن بهر‌ه‌برداری مطلوبی نشده است. در این مقاله با بهره‌گیری از تئوری داده‌بنیاد، مدلی در جهت صادرات فرآورده‌های نفتی به کشور افغانستان طراحی و ارائه شده است.
این پژوهش از نوع کیفی است و با بکارگیری رویکرد تئوری داده‌بنیاد ره‌یافت استراوس و کوربین انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و همچنین مصاحیه‌های عمیق با جامعه آماری شامل 13 نفر از خبرگان حوزه صادرات فرآورده‌های نفتی، مدیران دولتی و خصوصی مرتبط استانی و مرزی و تجار ایرانی و افغانستانی استخراج شده است.
یافته‌های مقاله حاکی از آن است که آنچه در صادرات فرآورده‌های نفتی به افغانستان مهم بوده و هسته اصلی این مدل را تشکیل می‌دهد عرضه مستمر فرآورده و توجه به قیمت‌گذاری است که در روش‌های قبلی صادرات از داخل کشور کمتر به آن توجه شده است. ضمن اینکه بهره‌مندی از توان بخش خصوصی توانمند به منظور تأمین بخشی از نیاز کشور افغانستان و افزایش سهم بازار ایران در آن کشور نیز از نتایج طراحی این مدل می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
افغانستان
توسعه صادرات
صادرات فرآورده‌های نفتی
نظریه داده بنیاد

موضوعات

عنوان مقاله English

Designing an Export Model for Petroleum Products to Afghanistan

نویسندگان English

Hasan Pourali 1
Ali Hosseinzade 2
HODA Jannesarahmadi 3
1 Ph.D.Candidate in business management- marketing, faculty of management Azad University, Torbat-e-heydarieh, Iran. hpourali@alumni.ut.ac.ir.
2 2. Assistant Prof., Faculty of management Azad University, Torbat-e-heydarieh, Iran
3 3. Assistant Prof., Faculty of management Azad University, Torbat-e-Jam, Iran
چکیده English

Exporting petroleum products is one of the most effective strategies for reducing reliance on crude oil sales and generating added value. Despite Afghanistan's substantial demand for these products, Iran's exports to this market have lacked a structured and optimized model. Moreover, inconsistent supply has led to suboptimal market utilization, weakening Iran's competitive position against rival suppliers.
This study employs a qualitative methodology utilizing the grounded theory approach of  Strauss and Corbin, to design and propose an optimized model for exporting petroleum products to Afghanistan. Data were collected through library research and in-depth interviews with 13 industry experts, including government officials, private-sector managers, and Iranian and Afghan petroleum export traders.
The findings identify key categories across various dimensions of the model, offering a fresh perspective on petroleum product exports to Afghanistan. The findings indicate that the core of the model is formed by two critical yet previously neglected aspects in Iran's export methods: continuous supply and strategic pricing. Additionally, leveraging the capabilities of Iran’s private sector is a fundamental pillar of the model, aiming to capture a larger share of Afghan demand while strengthening Iran’s market position.
Ultimately, this research contributes to the expansion of petroleum product exports to Afghanistan, thereby reinforcing Iran’s position in the competitive Afghan market.
 

کلیدواژه‌ها English

Afghanistan
Export Development
Export of Petroleum Products
Grounded theory
بهشتی جزن‌آبادی، ا. (1394). بررسی رابطه بین قابلیت‌های ارتباطی، مزیت برندسازی، و عملکرد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی.
جعفری، حمیدرضا، وظیفه دوست، حسین، سعیدنیا، حمیدرضا، حیدرزاده، کامبیز.(1401). ارائه مدل توسعه صادرات فرآورده‌های نفتی در بازار بین المللی، بررسی‌های بازرگانی(نشریه علمی)، مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 مهر 1401
دانایی‌فرد، ح.، الوانی، س. م.، و آذر، ع. (1383). روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع. تهران: انتشارات صفار.
شمشادی، ک. (1400). بررسی عوامل مؤثر بر صادرات صنایع غذایی ایران. اقتصاد کشاورزی و توسعه، 29(115). https://doi.org/10.30490/aead.2021.356189.1385
عبدالمنافی، س.، رضایی رحیمی، ر.، و مستاجران، م. (1400). ریسک‌های سیاسی تأثیرگذار بر صادرات غیرنفتی ایران. فصلنامه مدیریت کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، 2(2)، 11–41.
فراهی، ا. (1403، شهریور). بررسی روندهای کلیدی اقتصاد افغانستان سه سال پس از حاکمیت طالبان. آزمایشگاه سیاست افغانستان، دانشگاه پرینستون. بازیابی‌شده از https://spia.princeton.edu/sites/default/files/2024-11/Assessing%20Key%20Trends
معصوم، م.، و یوسفی، ش. (1399). عوامل مؤثر بر عملکرد صادرات. دوماهنامه بررسی‌های بازرگانی، 19(107)، 23–38. DOR: 10.22034/bs.2021.107
مهدوی ثابت، ز. (1401). تبیین مدل عملکرد صادراتی فرآورده‌های نفتی ایران. پایان‌نامه دکتری مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، دانشکده مدیریت.
مناف‌زاده‌هیر، م. ع.، شافعی، ر.، و فاطمی، ع. (1400). ارائه الگویی جهت تدوین استراتژی‌های توسعه صادرات در بازارهای خارجی با استفاده از روش داده‌بنیاد (مطالعه موردی شرکت‌های پتروشیمی ایران). فصلنامه اقتصاد مالی، 15(4)، 39–54. https://doi.org/10.30495/fed.2021.687917
نعمتی‌زاده، س.، اسماعیل‌پور، ح.، بازآیی، ق.، و تجریشی، م. ع. (1400). طراحی مدل آینده‌پژوهی از همسویی استراتژی‌های بازاریابی بین‌الملل در بخش پایین‌دستی صنعت نفت ایران. فصلنامه پژوهی مدیریت، 31(126). DOR: 10.22034/jmr.2021.126
References:
Abdolmanafi, S., Rezaei Rahimi, R., & Mostajeran, M. (2021). Political risks affecting Iran's non-oil exports. *Journal of Knowledge-Based Business Management, 2*(2), 11–41. [In Persian]
Beheshti Jaznabadi, E. (2015). Investigating the relationship between communication capabilities, branding advantage, and performance. [Master’s thesis, Islamic Azad University]. [In Persian]
Creswell, J. W. (2005), Educational Research: Planning, Conducting, and Evaluating Quantitative and Qualitative Research (2nd edition)
Crisis Group. (2024). Afghanistan three years after the Taliban takeover. International Crisis Group. https://www.crisisgroup.org/asia/south-asia/afghanistan/afghanistan-three-years-after-taliban-takeover
Danaeefard, H., Alvani, S. M., & Azar, A. (2004). *Qualitative research methodology in management: A comprehensive approach*. Safar Publications. [In Persian]
Farahi, A. (2025, September). Assessing key trends in Afghanistan’s economy three years after Taliban rule. *Afghanistan Policy Lab, Princeton University*. Retrieved from https://spia.princeton.edu/sites/default/files/2024-11/Assessing%20Key%20Trends
Genç S, Akay D, Boran FE, Yager RR (2020) Linguistic summarization of fuzzy social and economic networks: an application on the international trade network. Soft Comput 24:1511–1527
Holland, J. H. (1995). Hidden order: How adaptation builds complexity. Basic Books.
Mahdavi Sabet, Z. (2022). Explaining the export performance model for Iran's petroleum products. [Doctoral dissertation, Islamic Azad University, Tehran, Faculty of Management]. [In Persian]
Masoum, M., & Yousefi, Sh. (2020). Factors influencing export performance. *Business Studies Bi-monthly, 19*(107), 23–38. [In Persian] DOR: [10.22034/bs.2021.107](https://www.sid.ir/paper/1155123/fa)
Manafzadeh-Heir, M. A., Shafiee, R., & Fatemi, A. (2021). A model for developing export strategies in foreign markets using grounded theory (Case study: Iranian petrochemical companies). *Financial Economics Quarterly, 15*(4), 39–54. [In Persian] DOI: [10.30495/fed.2021.687917](https://doi.org/10.30495/fed.2021.687917)
Mitchell, M. (2009). Complexity: A guided tour. Oxford University Press.
Nematizadeh, S., Esmaeilpour, H., Bazayi, G., & Tajrishi, M. A. (2021). Designing a foresight model for aligning international marketing strategies in Iran’s downstream oil industry. *Management Research Quarterly, 31*(126). [In Persian] DOR: [10.22034/jmr.2021.126](https://elmnet.ir/doc/2620296-11002)
Singh, R. (2019, August). Iran and future European union gas supply: sociolinguistic element of Iranian gas export media debate. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 54, p. 889).
Shemshadi, K. (2021). Investigating factors affecting the export of Iran's food industry. *Agricultural Economics and Development, 29*(115). [In Persian] DOI: [10.30490/aead.2021.356189.1385](https://doi.org/10.30490/aead.2021.356189.1385)

  • تاریخ دریافت 22 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 19 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 06 مهر 1404