مطالعات تطبیقی خصوصی‏ سازی و تدوین الگوی راهبردی مناسب برای ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 فارغ التحصیل دکتری مدیریت کسب و کار دانشگاه صنایع و معادن ایران

2 استادیار دانشگاه صنایع و معادن ایران

چکیده

تحقیقات صورت گرفته در مورد تجربه چندساله خصوصی‌سازی در کشور حاکی از آن است که شتاب بخشیدن به توسعه اقتصادی، بهبود رقابت‌پذیری، تجدید ساختار و مدرنیزه کردن شرکت‏ها که از اهداف اصلی خصوصی‏سازی می‌باشند، در اغلب موارد به نتایج مورد نظر نائل نشده است، به‏طوری که گاهی مواقع برخی شرکت‏های واگذار شده در فاصله نه چندانی بعد از واگذاری با مشکلات عدیده‌ای مواجه شده‌اند. هدف اصلی این تحقیق مطالعات تطبیقی و شناسایی عوامل و مؤلفه‏های حائز اهمیت در اجرای برنامه‌های خصوصی‌سازی و تدوین الگوی مناسب می‏باشد. به‏همین منظور ابتدا مبانی نظری و تجارب تعدادی از کشورهای جهان و ایران در امر خصوصی‌سازی بررسی و براساس آن 10 بُعد به‏عنوان مؤلفه‌های خصوصی‌سازی استخراج شدند. سپس این ابعاد بوسیله پرسشنامه‏ای که پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ برای تمام متغیرها مورد تأیید قرار گرفت، از نمونه‌ای مرکب از متخصصان در امر واگذاری و کارشناسان امور مجامع دستگاه‌های اجرایی ذیمدخل در امر واگذاری شرکت‏های دولتی و سازمان خصوصی‌سازی مورد نظرخواهی قرار گرفت و درجه اهمیت هر یک از ابعاد براساس نتایج نظرخواهی و روش‏های آماری تعیین با استفاده از نرم‌افزار SPSS مورد تحلیل و نهایتاً الگوی نهایی خصوصی‏سازی در قالب یک مدل مفهومی، ارائه و بعد از آن میزان انطباق برنامه‌های خصوصی‌سازی در کشور با آن الگو، مورد مقایسه قرار گرفت و کاستی‌های وضع موجود تبیین گردید. ابعاد الگوی راهبردی خصوصی‏سازی در مدل نهایی، هشت بُعد می‏باشند. نتایج تحقیق همچنین نشان می‏دهد ‏این ابعاد که لازمه موفق بودن اجرای برنامه‏های خصوصی‏سازی هستند، در کشور ما مورد توجه نمی‏باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Studies of Privatization and Developing a Strategic Model for Iran

نویسندگان [English]

  • Fardad Amir Eskandari 1
  • moharam razmjoei 2
1 Deputy Finance and Human Resources
چکیده [English]

Research on the long experience of privatization in the country claims that the main privatization objectives such as accelerating economic development, improving competitiveness, restructuring and modernizing companies etc. have not been accomplished properly in most cases, so that sometimes some of the companies already privatized, have encountered a lot of problems after the assignment. The main objective of this paper is to detect the factors and components, important for the implementation of privatization programs. To this end, the theoretical foundations and experiences of some countries in the world and Iran in area of privatization were examined and based of which, 10 dimensions were extracted as components of privatization.Afterwards, these dimensions were verified through a questionnaire, whose reliability was confirmed by Cronbach’s alpha for all the variables, considered by a set of assignment specialists, experts in the affairs of the executive bodies of the affiliated companies in area of assignment of governmental enterprises and the privatization organization and the importance of each dimension was determined based on the results of the survey and the statistical methods, then analyzed using SPSS software, and ultimately the ultimate model of privatization was presented as a conceptual model, and then the degree of adaptation of privatization programs in the country was compared with that pattern in order to state the shortcomings of the existing state. The strategic model of privatization in the final model has eight dimensions. The outcomes of the research also demonstrate that these dimensions,which are necessary for successful implementation of privatization plans are ignored in our country.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Privatization / Transferring of Ownership from State Firm / Assignment

اثنی عشری، ا. و اعتماد نیا، م. (1390)، «تئوریک انواع روش‏های خصوصی‏سازی و قابلیت به‌کارگیری این روش‏ها در واگذاری مراکز تلفن به بخش خصوص» بررسی مسائل و سیاستهای اقتصادی. شماره های1 و 2.

آجری آیسک، ع. (1395)، « بررسی حقوقی قابلیت خصوصی‏سازی اموال عمومی (مطالعه تطبیقی حقوق ایران و فرانسه) » پژوهشنامه بازرگانی، شماره78.

آذر، ع. و همکاران. (1390)، «طراحی مدل جامع خصوصی‏سازی و واگذاری بنگاههای دولتی در ایران با رویکرد خط‌مشی‌گذاری: صنعت پتروشیمی» پژوهش‌های مدیریت در ایران. دوره 15. شماره 4.

آل عمران، ر، (1391)، «خصوصی‏سازی وسیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی»  مجله اقتصادی – ماهنامه بررسی مسائل وسیاست‌های اقتصادی.

حیدری کرد زنگنه، غ (1386)، «مدلی جهت ارتقا و توسعه خصوصی‏سازی ایران» رساله دکتری مدیریت بازرگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات و مرکز آموزشهای عالی بین‌الملل.

حیدری کرد زنگنه، غ. و عالی پور، ز. (1386)، «مهندسی فرهنگ خصوصی‏سازی» پندار پارس.

خدمات مشاوره‌ای بخش خصوصی بانک جهانی. (1383)، «خصوصی‌سازی در بخشهای رقابتی گزارشی از وضعیت کنونی» سازمان خصوصی سازی.

ربیعی، ع. نظریان، ز. (1391)، «موانع خصوصی‏سازی و معرفی مدل مفهومی توسعه در سازمان‏های  منتخب ایران» اقتصاد و تجارت نوین. شماره 31 و 32.

رحیمی بروجردی، ع. (1389)، «خصوصی‏سازی» نشر دانشگاه تهران.

زارع، هادی و همکاران (1391)، «طراحی الگوی تدوین راهبرد دربنگاه‌های تولیدی» فصلنامةعلمی پژوهشی کاوش‌های مدیریت بازرگانی، شماره 8.

سرمد، ز.، بازرگان، ع. و حجازی، ن. (1383) « روش‏های تحقیق در علوم رفتاری» تهران: انتشارات آگاه.

کریمی پتانلار، سعید (1383)، «خصوصی‏سازی، اندازه دولت و اشتغال در جمهوری اسلامی ایران»، پژوهشنامه علوم انسانی واجتماعی، سال چهارم، شماره 13.

کی منش م. ر. و شهریاری، ن. (1396) «خصوصی‏سازی راهکاری در جهت کاهش هزینه‏های تعمیر و نگهداری راه‏ها» فصل نامه جاده. شماره 91. سال 1396.

گودرزوند چگینی، مهرداد و مهدی میرزاد زارع (1389)، «اثرات واگذاری (خصوصی‏سازی) بر کارایی(شرکت سهامی مخابرات استان گیلان»، بررسی‌های بازرگانی، شماره 40.

مدل‏سازی اجرای اقتضایی سیاست‏های کلی اصل 44 قانون اساسی (بخش اول). وب سایت دکتر سعید صیاد (http://www.drsayyad.com/). 1 اسفند 1390

مشیری، سعید (1389 )، «خصوصی‏سازی و رشد اقتصادی یک مطالعه بین کشوری»، تحقیقات اقتصادی، شماره 90

مصلح شیرازی، علی نقی؛ قائدشرف، مرجان. (1390)، «انتظار بهبود عملکرد صنایع دولتی واگذار شده به بخش خصوصی: حقیقت یا افسانه؟» فصلنامه علوم مدیریت ایران، 6(21)

مگینسون، و. (1388)، « اقتصاد مالی خصوصی‏سازی» سازمان خصوصی‏سازی.

نجات، سید امیررضا؛ میرزاده، اکبر؛ شهبازی، محمد؛ جواهری کامل، مهدی (1389)، «بررسی تأثیر خصوصی‏سازی بر عملکرد شرکت‏های دولتی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران». فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 55

ولش،  د. و. فرموند، ا.(1385)، «خصوصی‌سازی مرحله به مرحله : روش‌ها و نمونه‌ها» سازمان‌خصوصی‏سازی معاونت‌ مطالعات ‌و ارزیابی.

Cato, S., Matsumura, T., (2012); “Long-run effects of foreign penetration on privatization policies” J Inst Theor Econ, 168(3), pp. 444–454.

Grygorenko, G. and Lutz, Z. (2007) “Firm performance and privatization in Ukraine” Economic Change and Restructuring, Volume 40, Issue 3, pp. 253–266.

Huang, Z. & Wang, K. (March, 2011). “Ultimate Privatization and Change in Firm Performance: Evidence from China”. China Economic Review, 22(1), 121-132.

Josiah, J., Burton, B.,Gallhofer, S., &Haslam., J. (2010) “Accounting for privatisation in Africa” Reflections from a critical interdisciplinary perspective”, Critical Perspectives on Accounting,Volume 21, Issue 5, Pp. 374-389.

Kočenda, E., and Valachy, J. )2002( “Firm Ownership Structures: DynamicDevelopment” Prague Economic, pp, 11, 3, 255-268.

Loc, Truong D. (2016), “Equitisation and Stock Market Development”, University of Groningen (Rijksuniversiteit Groningen).

Matsumura, T., Okamura, M., (2015); “Competition and privatization policies revisited: the payoff interdependence approach”,Journal of Economics, Volume (116), pp. 137–150.

Mc Kenzie, D., Mookherjee, D., Castañeda G. and Saavedra, D. (2003) “The Distributive Impact of Privatization in Latin America: Evidence from Four Countries” Economía Vol. 3, No. 2 (Spring, 2003), pp. 161-233

Pivovarsky, A., (2001) “How Does Privatization Work? Ownership Concentration and Enterprise Performance in Ukraine” IMF Working, Paper 01/42.

Pombo. P., Molina H., & Ramírez, J.N. (2013) “A Guarantee Systems Classification: TheLatin American Experience”Inter-American Development Bank.

Shinno, H., Yoshioka, H., Marpaung, S. and Hachiga, S.(2017). “ Quantitative SWOT analysis on global competitiveness of machine tool industry”.Journal of Engineering Design, 17(3), pp: 251-258.

Tatahi, M; Heshmati, A. (2009). “The Financial and Operating Performance of Privatized Firms in Sweden”. IZA Discussion Papers, Discussion Paper No. 3953.

Tsamenyi, M., Onumah, J. & Tetteh-Kumah, E. (July, 2010). “Post Privatization Performance and Organizational Changes: Case studies from Ghana”. Critical Perspectives on Accounting, 21(5), 428-442.

Vickers. J. and Yarrow G. (1988) “Privatization: An Economic Analysis”  MIT Press, Cambridge, MA. 454 p., ISBN: 0-262-22033-4.

Welch, D. and Fremond, O.(1998)“The case-by-case approach to privatization : techniques and examples”World Bank technical paper ; No. WTP 403.