راهکارهای بهبود نظام حاکمیت شرکتی ایران، با تأکید بر شاخص حمایت از سهام‌داران خرد بانک جهانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای حقوق خصوصی، عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق، دانشکده معارف اسلامی و حقوق

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه امام صادق (ع)

3 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی دانشگاه خوارزمی، کارشناس گروه مشاوران حقوقی سازمان بورس و اوراق بهادار تهران.

چکیده

حاکمیت شرکتی، پاسخی به مسئله بنگاه است که به دلیل تفکیک بین مالکیت و کنترل در شرکت‌های سهامی بوجود می‌آید. کشورهای مختلف در قوانین حاکم بر شرکت‌های سهامی، تدابیر گوناگونی جهت حل مسئله بنگاه ندیشیده‌اند. شاخص حمایت از سهام‌دارن خرد بانک جهانی، وضعیت نظام‌های حقوقی حاکمیت شرکتی کشورهای مختلف را با تأکید بر حمایت از سهام‌داران خرد اندازه‌گیری می‌کند. در سال 2015، مؤلفه‌های جدیدی شامل حقوق سهام‌داران، گستره قدرت حاکمیت و گستره شفافیت شرکت به این شاخص اضافه شد. مطالعات تجربی، گویای رابطه مثبت بین قواعد حاکمیت شرکتی و متغیرهای اقتصادی است.
هدف از انجام این تحقیق شناسایی راهکارهای حقوقی بهبود نظام حاکمیت شرکتی ایران با توجه به شاخص حمایت از سهام‌داران خرد بانک جهانی، است. پاسخ به این پرسش با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و بررسی قوانین و مقررات حاکم بر این حوزه یافت خواهد شد. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که راهبردهای موجود برای بهبود وضعیت حمایت حقوقی از سهام‌داران خرد در حقوق ایران در مجموع در سه دسته کلی قابل جمع‌بندی هستند. نخست اصلاح برداشت پاسخ‌دهندگان به پرسشنامه‌های بانک جهانی در مورد این شاخص است راهبرد دوم در قالب اصلاح مقررات حاکم بر شرکت‌های ثبت شده در بورس، میسر می‌شود. راهبرد سوم، اصلاح قوانین حاکم بر موضوع مانند مواد مرتبط در لایحه اصلاحی قانون تجارت، موادی از قانون آیین دادرسی مدنی و سایر موارد است. در نهایت پیشنهاد می‌شود اصلاحات حقوقی در قالب قانون مستقلی با عنوان »قانون حاکمیت شرکتی» به تصویب برسد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

prerequisites for improving the Iran’s corporate governance system, with an emphasis on World Bank’s protecting minority investors index

نویسندگان [English]

  • Seyedbehzad Porseyed 1
  • laila sohrabi 3
چکیده [English]

Corporate governance, is a response to agancy problem. Agancy problem is result of separation of ownership and control. Different countries in their laws and regulation, use different method to overcome this problem. World bank’s protecting minority investors, evaluates and compares different legal system in this subject. Before 2015، the only components of the disclosure، director liability and ease of judicial action against the directors were measured. In 2015، new components of shareholders' rights، the strength of governance structure and corporate transparency of the company were added to this index.

The main question of this study is: What legal reforms needed to improve Iran’s corporate governance system using minority investors index. The answers will be given by using library resources and study the rules and regulations governing this area. The results showed that the existing strategies for improving the status of laws and regulations could be categorized in three strategies. The first is reforming the respondent’s interpretation of laws and regulations. The second approach is amending regulations governing listed companies. The last strategy، is amending the laws governing the matter (for example commercial code, civil procedure code and etc) by preparation and adoption of the "corporate governance"، which is more efficient. Therefore، this study suggest parliament to pass a law to improve Iran’s corporate governance system.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Corporate Governance
  • law and economics
  • the World Bank's ease of doing business index
  • protection of minority shareholders. capital market
  1. استا, سهراب. 1390. "بررسی رابطه بین ساختار مالکیت و مدیریت سود."  پژوهش های حسابداری مالی (8):93-106.
  2.  اسکینی، ربیعا. 1389. حقوق شرکتهای تجاری (جلد دوم): شرکتهای سهامی عام و خاص. انتشارات سمت. تهران.
  3. برادران‌حسن‌زاده, رسول, یونس بادآور‌نهندی, و قادر حسین‌بابایی. 1391. "بررسی رابطه بین برخی مکانیزم های حاکمیت شرکتی با ارزش ایجاد شده برای صاحبان سهام و ارزش افزوده اقتصادی."  بررسی های حسابداری و حسابرسی 2 (19):1-16.
  4. تختائی, نصرالله, محمد تمیمی, و زهرا موسوی. 1390. "نقش کمیته ی حسابرسی در کیفیت گزارشگری مالی."  حسابدار رسمی (27):45-56.
  5. حساس‌یگانه, یحیی, و نرگس یزدانیان. 1386. "تاثیر حاکمیت شرکتی بر کاهش مدیریت سود."  مطالعات تجربی حسابداری مالی (17):151-172.
  6. حسینی, سید محمد رضا. 1389. معرفی و ارزیابی شاخص های انجام کسب و کار, گزارش بنگاه و پایش محیط کسب و کار. تهران: مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی.
  7. حسینی, سید محمد رضا. 1392. "تأثیر حمایت از حقوق مالکیت سهامداران خرد بر ارزش بازار سرمایه کشورهای منتخب با استفاده از روش پانل دیتا، توصیه‌های اصلاحی برای قوانین و مقررات بازار سرمایه ایران."  ارائه شده در همایش بهبود فضای کسب و کار در ایران.
  8. دهقان بنادکوکی, حجت, و اصلان قودجانی. 1390. نقدی بر گزارش انجام کسب و کار بانک جهانی. تهران: مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی.
  9. رهبر, فرهاد, فرشید مظفری‌خامنه, and شاپور محمدی. 1386. "موانع سرمایه گذاری و تأثیر آن بر رشد اقتصادی در ایران."  تحقیقات اقتصادی (81):111-138.

10. ستوده تهرانی، حسن. 1375. حقوق تجارت، جلد دوم. نشر دادگستر. تهران.

  1. سلطانی, محمد, and حامده اخوان هزاوه. 1392. "تنظیم معامله با اشخاص وابسته و تأثیر آن در بهبود فضای کسب و کار با تأکید بر شاخص‌های مد نظر بانک جهانی."  ارائه شده در همایش بهبود فضای کسب و کار در ایران.
  2. سیاح, سید امیر, موسی شهبازی, and زهرا نعیمی. 1391. پایش محیط کسب و کار ایران در تابستان 1391 ارزیابی 269 تشکل اقتصادی سراسر کشور از 22 مؤلفه محیط کسب و کار.
  3. عبدالملکی, مهدی. 1393. راهکارهای بهبود رتبه ایران در گزارش انجام کسب و کار بانک جهانی، 4- نماگر حمایت از سهام‌داران خرد. تهران.
  4. 14.  عرفانی، محمود. 1388. حقوق تجارت، جلد دوم: شرکتهای تجاری. شرکت زیتون چاپ بهاران. تهران.
  5. 15.  عیسائی تفرشی، محمد. 1386. مباحثی تحلیلی از حقوق شرکتهای تجاری (جلد دوم) شرکتهای سهامی عام و خاص. انتشارات دانشگاه تربیت مدرس. تهران.
  6. کمیجانی, اکبر, و حبیب سهیلی احمدی. 1391. "تحلیل و بررسی نقش حمایت از حقوق سهامداران در گسترش بازار سهام در منتخبی از کشورهای در حال توسعه."  فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات اقتصادی کاربردی در ایران:41-62.
  7. مشایخی, بیتا, و مهدی محمدآبادی. 1390. "رابطه مکانیزم های حاکمیت شرکتی با کیفیت سود."  پژوهش های حسابداری مالی (8):17-32.
  8. ندری, کامران, و سید محمدرضا حسینی. 1394. "تأثیر حمایت از حقوق مالکیت سهامداران خُرد بر ارزش بازار سرمایه کشورهای منتخب با استفاده از روش پانل دیتا، توصیه‌هایی برای قوانین و مقررات بازار سرمایة ایران."  دوفصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات مالی - اسلامی 4 (8):159-186.
  9. نصیری اقدم, علی. 1392. "راهکارهای افزایش حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران به عنوان مبنای توسعه تأمین مالی از طریق بازار سهام."  ارائه شده در اولین همایش توسعه پایدار.
  10. نیکومرام, هاشم, و حیدر محمدزاده. 1389. "رابطه بین حاکمیت شرکتی و مدیریت سود."  مدیریت بهره وری 4 (15).

21. یحیی‌پور, جمشید. 1394. "مطالعه تطبیقی مدل‌های حاکمیت شرکتی و ارائه مدل مناسب برای حاکمیت شرکتی حقوق شرکت‌های سهامی ایران."   29:111-126.

               

  1. OECD principles of corporate governance. Paris: OECD.
  2. 2005. "How to Research Corporate Governance Issues."  Information Outlook 9 (1):15-17.
  3. Al-Matari, Ebrahim Mohammed, Abdullah Al-Swidi, and Faudziah Hanim Binti Fadzil. 2014. "The Effect of the Internal Audit and Firm Performance: A proposed Research Framework."  International Review of Management and Marketing 4 (1):34.
  4. Balasubramanian, N., Bernard S. Black, Vikramaditya Khanna, and Indian Institute of Management Bangalore. Centre for Corporate Governance and Citizenship. 2010. The relation between firm-level corporate governance and market value : a study of India, IIMB working paper. Bangalore: Centre for Corporate Governance and Citizenship, Indian Institute of Management Bangalore.
  5. Beck, Thorsten, Ross Levine, and Norman Loayza. 2000. "Finance and the Sources of Growth."  Journal of financial economics 58 (1):261-300.
  6. Black, Bernard, and Woochan Kim. 2012. "The effect of board structure on firm value: A multiple identification strategies approach using Korean data."  Journal of Financial Economics 104 (1):203-226.
  7. Blair, Margaret M. 1996. Ownership and control: Rethinking corporate governance for the twenty-first century: JSTOR.
  8. Chen, Kevin CW, Zhihong Chen, and KC Wei. 2011. "Agency costs of free cash flow and the effect of shareholder rights on the implied cost of equity capital."  Journal of Financial and Quantitative Analysis 46 (01):171-207.
  9. Claessens, Stijn, Simeon Djankov, and Leora Klapper. 1999. Resolution of corporate distress: evidence from East Asia's financial crisis. Vol. 2133: World Bank Publications.
  10. Cremers, Martijn, and Allen Ferrell. 2013. "Thirty years of shareholder rights and firm valuation."  Journal of Finance, Forthcoming.
  11. Daily, Catherine M, and Dan R Dalton. 1994. "Bankruptcy and corporate governance: The impact of board composition and structure."  Academy of Management journal 37 (6):1603-1617.
  12. Dharmapala, Dhammika, and Vikramaditya Khanna. 2013. "Corporate governance, enforcement, and firm value: evidence from India."  Journal of Law, Economics, and Organization 29 (5):1056-1084.
  13. Djankov, Simeon, Rafael La Porta, Florencio Lopez-de-Silanes, and Andrei Shleifer. 2008. "The law and economics of self-dealing."  Journal of financial economics 88 (3):430-465.
  14. Gorton, Gary, and Frank A Schmid. 2000. "Universal banking and the performance of German firms."  Journal of Financial Economics 58 (1):29-80.
  15. Guo, Lixiong, and Ronald W Masulis. 2013. "Board Structure and Monitoring: New Evidence from CEO Turnovers."  ECGI-Finance Working Paper (351).
  16. Huang, Ying, Susan Elkinawy, and Pankaj K Jain. 2013. "Investor protection and cash holdings: Evidence from US cross-listing."  Journal of Banking & Finance 37 (3):937-951.
  17. King, Robert G, and Ross Levine. 1993. "Finance and growth: Schumpeter might be right."  The quarterly journal of economics:717-737.
  18. La Porta, R, F Lopez-de-Silanes, A Shleifer, and RW Vishny. 2003. "Law and Finance."  INTERNATIONAL LIBRARY OF CRITICAL WRITINGS IN ECONOMICS 156:435-477.
  19. La Porta, Rafael, Florencio Lopez-de-Silanes, Andrei Shleifer, and Robert Vishny. 1997. "Legal determinants of external capital."  Journal of Finance 52 (3):1131-1150.
  20. Lima, Bruno Faustino, and Antonio Zoratto Sanvicente. 2013. "Quality of corporate governance and cost of equity in Brazil."  Journal of Applied Corporate Finance 25 (1):72-80.
  21. Lo, Agnes WY, Raymond MK Wong, and Michael Firth. 2010. "Can corporate governance deter management from manipulating earnings? Evidence from related-party sales transactions in China."  Journal of Corporate Finance 16 (2):225-235.
  22. López de Silanes, Florencio, Simon Johnson, Rafael La Porta, and Andrei Shleifer. 2000. "Tunneling."  American Economic Review Papers and Proceedings 90 (2):22-27.
  23. Mallin, Christine. 2013. Corporate Governance. 4th ed. Great Britain: Oxford University Press.
  24. McLean, R David, Tianyu Zhang, and Mengxin Zhao. 2012. "Why does the law matter? Investor protection and its effects on investment, finance, and growth."  The Journal of Finance 67 (1):313-350.
  25. Naciri, Ahmed. 2008. Corporate governance around the world, Routledge studies in corporate governance. London ; New York: Routledge.
  26. Peasnell, Kenneth V, Peter F Pope, and Steven Young. 2003. "Managerial equity ownership and the demand for outside directors."  European Financial Management 9 (2):231-250.
  27. Rechner, Paula L, and Dan R Dalton. 1991. "CEO duality and organizational performance: A longitudinal analysis."  Strategic Management Journal 12 (2):155-160.
  28. Rosenstein, Stuart, and Jeffrey G Wyatt. 1990. "Outside directors, board independence, and shareholder wealth."  Journal of financial economics 26 (2):175-191.
  29. Securities, US, and Exchange Commission. 2012. Insider trading.
  30. Stigler, George J. 1964. "Public regulation of the securities markets."  Journal of Business:117-142.
  31. WorldBank. 2014. Protecting minority investors.
  32. ZALM, GERRIT. 2006. "The Other Path to Growth: Private Sector Development."  ABCDE:45.