نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکترای رشته حقوق خصوصی دانشگاه تهران

چکیده

با مشخص‌شدن ناکارآمدی اقتصاد دولتی، خصوصی‌سازی یکی از ابزارهای مهم دولت‌ها برای اجرای برنامه‌های اقتصادی و اجتماعی، به‌ویژه دهه‌های اخیر بوده و به یکی از مباحث مهم اقتصادی ایران در سال‌های اخیر تبدیل شده است. بی‌شک برای خصوصی‌سازی موفق، در کنار جنبه‌های اقتصادی، شناخت جنبه‌های حقوقی خصوصی‌سازی نیز مهم و تعیین‌کننده است. یکی از این موضوعات، قابلیت خصوصی‌سازی اموال عمومی از جنبه حقوقی است. با توجه به این‌که از ویژگی‌های اموال عمومی، غیرقابل انتقال بودن آن‌ها است، این سؤال مطرح می‌شود که آیا امکان واگذاری و خصوصی‌سازی این اموال وجود دارد یا نه. بنابراین، این مقاله براساس روش تحلیلی ـ تطبیقی و بر پایه مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیل حقوق ایران و تطبیق با نظام حقوقی فرانسه، درصدد پاسخگویی به این سؤال است. مهم‌ترین دستاورد مقاله این است که اگرچه قانون اساسی ایران، بخش عظیمی از فعالیت‌های اقتصادی را در زمره مالکیت عمومی قرار داده و اصل بر عدم انتقال اموال عمومی است، اما واگذاری این اموال به‌موجب قانون عادی پذیرفتنی است و از آنجا که بررسی قابلیت خصوصی‌سازی اموال عمومی، مستلزم شناخت این اموال است، بنابراین، مطالب این مقاله در دو بخش ارائه می‌شود: در بخش نخست، به شناسایی اموال عمومی و تمایز آن از اموال دولتی پرداخته و در بخش دوم قابلیت واگذاری آن با استفاده از مطالعه تطبیقی بررسی می‌شود و در پایان نیز ماحصل پژوهش در چند بند ارائه خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Legal Survey on Capability of Privatization of Public Domain (Comparative Study of Iran and France)

نویسنده [English]

  • atefeh ajoriayask

چکیده [English]

Due to ineffectiveness of state owned enterprises, privatization is considered as a proper economic policy of many countries. No doubt for a successful privatization, along with the economic aspects, understanding the legal aspects of privatization is important. One of the issues, is capability of privatization of public domain. Public domain is inalienable. Now the question is whether or not state can transfer public domain to private sector? Therefore, this article is based on comparative-analytical method and aims to answer this question on the basis of library study and analysis of Iranian law and French legal system. The most important result of this article is that although in the Constitution, the scope of public domain is large but the state can transfer this property by law (act of parliament). For investigation of capability of privatization of public domain is need to recognize this property, this article is presented in two parts: In the first part is determined public domain and it's distinction from private domain of state and in the second part investigated capability of privatization of this property by comparative study of French law and in the end, the outcome of the research is presented in a few paragraphs

کلیدواژه‌ها [English]

  • Privatization / Private Domain of State / Public Domain / France and Iran

انصاری، مسعود؛ طاهری، محمدعلی (1384)؛ دانشنامه حقوق خصوصی، ج3، تهران: محراب فکر.

باقری، محمود؛ شوشی‌نسب، نفیسه (1390)؛ «محدودیت‌های تملک سهام بانک‌ها در ایران با مطالعه تطبیقی»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره 15، ش2، صص1-20.

جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1373)؛ حقوق اموال، تهران: انتشارات گنج دانش.

داراب پور، مهراب (1391)؛ حقوق اموال و مالکیت، تهران: انتشارات جنگل.

سمرقندی (عیاشی)، ابونصر محمد بن مسعود (بی‌تا)؛ التفسیر العیاشی، المجلد الثانی، تهران: المکتبه العلمیه الاسلامیه.

کاتوزیان، ناصر (1376)؛ اموال و مالکیت، تهران: نشر دادگستر.

کریمی، عباس (1378)؛ «بهره‌برداری از انفال»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ش43، صص 59-75.

کریمی، عباس؛ پرتو، حمیدرضا؛ داوری‌پذیری اختلافات راجع به اموال عمومی و دولتی، قابل دسترس در:

http://www.h-partow.com/ContentDetails.aspx?Typeid=219 ; Last Visited: 2014/08/10

کمیجانی، اکبر (1382)؛ ارزیابی عملکرد سیاست خصوصی‌سازی در ایران، تهران: معاونت امور اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی.

کنعانی، محمد طاهر (1387)؛ تملک اموال عمومی و مباحات، تهران: میزان.

کنعانی، محمد طاهر (1389)؛ «حق بهره‌برداری از معادن»، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 40، ش3، صص296-277.

Auby, Jean-Marie; Bon, Pierre; Auby, Jean-Bernard; Terneyre, Philippe (2011); Droit administratif des biens, Paris: Dalloz, 6e éd.

Beauregard, David (2014); Droit administratife des biens, Paris: Gualino, 9e éd.

Bernard, Sebastien (2013); Droit public économique, Paris: Lexis Nexis, 4e éd.

Colin, Frédéric (2013); Droit public économique, Paris: Lexis Nexis, 7e éd.

Deliancourt, Samuel (2012); Droit domanial, Editions du papyrus.

Droit administratif des biens: www.bideug-deja.net; Last Visited: 2014/07/16

Droit administratif des biens: http://www.minefe.gouv.fr; Last Visited: 2014/08/09

Foulquier, Norbert (2013); Droit administratif des biens, paris: Lexis Nexis, 2e éd.

Gaudemet, Yves (2008); Droit administratif des biens, Paris:L.G.D.J., 13e éd.

Godfrin, Philipe; Degoffe, Michel (2009); Droit administratif des biens, Dalloz, 9e éd.

Guettier, Chiristophe (2008); Droit administratif des biens, Paris: Presses Universitaires de France.

Guide pratique d’utilisation du code général de la propriété des personnes publiques, disponible à: www.collectivites-locales.gouv.fr/files/files/Guide_pratique_CG3P.pdf ; Last Visited: 2014/09/05

Hauriau, Maurice (1919); Droit administratif de droit public, Paris, 9e éd.

Lavaille, Christian (1996); Droit administratif des biens, paris: presse université France.

Linotte, Didier; Romi, Raphael (2013); Droit public économique, Paris: Lexis Nexis, 7e éd.

Peiser, G. (1973); Droit Administratif, Paris: Dalloz, 2e éd.

Starr, Paul (1998); “The Meaning of Privatization”, Yale Law and Policy Review, available at: https://www.princeton.edu/~starr/articles/articles80-89/Starr-Meaning Privatization-88.htm; Last Visited: 2014/06/09

Van Long, (A.) et autres (1999); Dictionnaire de droit administratif, paris: Armand colin, 2eéd.

Zinnes, Clifford; Eilat, Yair; Sachs, Jeffrey; “The Gains from Privatization in Transition Economies: Is “Change of Ownership” Enough?”, Available at: https://www.imf.org/external/pubs/ft/staffp/2001/04/pdf/zinnes.pdf; Last Visited: 2014/06/05