موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی پژوهشنامه بازرگانی 1735-0794 30 119 2026 06 22 GS1 standards influence model on Iran’s transportation and logistics and its analysis with fuzzy Delphi and TOPSIS method مدل تأثیرگذاری استانداردهای GS1 بر حمل‌ونقل و لجستیک ایران و تحلیل آن با روش دلفی فازی و تاپسیس 117 148 737206 10.22034/ijts.2026.2084994.4242 FA علی عباسی رائی استادیار، گروه مهندسی صنایع،دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه امام علی (ع) الناز میاندوآبچی عضو هیات علمی ( دانشیار) موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی Journal Article 2026 02 10 Logistics encompasses a wide range of activities, among which transportation is one of the most critical. Effective planning and efficient management of logistics activities can significantly reduce an organization’s operational costs. Consequently, improving logistics processes has become a key strategy adopted by successful organizations in recent decades to reduce costs across supply chains and inter-organizational operations. One of the leading organizations in the field of business process and logistics improvement is GS1, a global organization operating under the slogan “The Global Language of Business.” GS1 develops and promotes international standards for the identification and coding of products, assets, and logistics units, including standards specifically designed for transportation and logistics. The purpose of this study is to develop and evaluate a model of the impact of GS1 standards on Iran’s transportation and logistics sector. The research employs the Fuzzy Delphi method to validate the proposed model and the Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) to prioritize the effects of GS1 standards on transportation and logistics business processes. The findings indicate that among the five business processes examined—asset management, warehouse management, receiving and delivery management, transportation management, and port and customs management—the implementation of GS1 standards has the greatest positive impact on the receiving and delivery management process. لجستیک دارای طیف وسیعی از فعالیت‌هاست که یکی از مهم‌ترین آن‌ها حمل‌ونقل است. برنامه‌ریزی صحیح و مدیریت کارامد فعالیت‌های لجستیکی می‌تواند به میزان زیادی از هزینه‌های عملیاتی یک سازمان بکاهد. به همین دلیل، در دهه‌های اخیر، بهبود فرایندهای لجستیکی به‌عنوان یک معیار کلیدی برای کاهش قیمت تمام شده در سطوح بین بنگاهی مورد استفاده‌ی سازمان‌های موفق قرار گرفته است. یکی از مؤسسات فعال در حوزه بهبود فرایندهای کسب‌وکار و لجستیک، سازمان جهانی [1]GS1 است. این سازمان جهانی با شعار «زبان جهانی کسب‌وکار[2]» به دنبال ارائه راه‌حل‌های مناسب برای تسهیل فرایندهای زنجیره تأمین و بهبود کسب‌وکارها است. برای این منظور، GS1 یک سری استانداردهای جهانی برای کدگذاری و شناسایی اقلام تدوین و ارائه نموده که یکی از این استانداردها مختص لجستیک و حمل و نقل است. هدف این مقاله ارائه مدل تأثیرگذاری این استاندارد بر لجستیک و حمل‌ونقل ایران است. روش تحقیق استفاده از روش دلفی فازی برای آزمایش مدل و همچنین استفاده از تکنیک تاپسیس[3] برای تعیین میزان تاثیرگذاری استانداردهای GS1 بر فرایندهای تجاری حوزه حمل و نقل و لجستیک است. نتایج نشان داد که از بین پنج فرایند تجاری در حوزه حمل‌ونقل و لجستیک یعنی مدیریت اموال، مدیریت انبار، مدیریت دریافت و تحویل، مدیریت حمل‌ونقل و مدیریت بنادر و گمرکات، پیاده‌سازی استانداردهای GS1 در حوزه حمل و نقل و لجستیک بیشترین تاثیرگذاری مثبت را بر فرایند مدیریت دریافت و تحویل دارد. [1]. Global Standard 1 [2]. The Global Language of Business [3]. TOPSIS

https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_737206_719ff32e652813f56fbf4bc0d5433507.pdf

موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی پژوهشنامه بازرگانی 1735-0794 30 119 2026 06 22 Evaluating Iran’s export performance compared to regional countries in the 1404 Vision Document period ارزیابی عملکرد صادرات ایران در مقایسه با کشورهای منطقه در دوره سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ 9 46 737208 10.22034/ijts.2026.2088640.4266 FA فرهاد دژپسند دانشیار، عضو هیئت علمی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. محمد سالاری شهری دانشجوی دکترای اقتصاد پولی، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2026 05 12 Evaluating macroeconomic indicators is one of the most important approaches to assessing the performance of Iran’s 1404 Vision Document. Among these indicators, export performance is a key measure of a country’s economic conditions and international competitiveness. In Iran, exports also play a significant role in promoting economic growth and strengthening international economic relations. Therefore, the purpose of this study is to evaluate Iran’s export performance during the implementation period of the Twenty-Year Vision Document (1404). The study covers the period from 2005 to 2024, and the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) model is employed to estimate the export equation. Descriptive analysis indicates that in 2016 (1395), when Iran’s export growth rate reached 27.42%, the country ranked first among the selected regional countries in terms of export growth. Conversely, the lowest export growth rate during the study period was recorded in 2012 (1391), at -20.99%, placing Iran in the fifteenth position among the regional countries. Furthermore, the estimation results based on quarterly data for the period 2005-2023 reveal that Iran’s relatively weak export performance and unfavorable regional ranking were mainly attributable to sharp exchange rate fluctuations, weak economic growth, the sanctions imposed during 2012-2015 and 2018-2021, and the adverse effects of the COVID-19 pandemic. Overall, the findings suggest that both macroeconomic instability and external shocks have significantly constrained Iran’s export performance throughout the Vision Document period. بررسی شاخص‌های کلان اقتصادی یکی از مهم‌ترین موضوعات در ارزیابی عملکرد دوره چشم‌انداز است. در این راستا، یکی از شاخص‌های کلیدی در ارزیابی وضعیت اقتصادی هر کشور موضوع صادرات می‌باشد. در ایران نیز این شاخص نقش مهمی در تعیین مسیر رشد اقتصادی و تعاملات بین‌المللی دارد. از این رو، هدف این مقاله بررسی عملکرد صادرات ایران در دوره سند چشم‌انداز بیست‌ساله 1404 است. بازه زمانی تحقیق مربوط به دوره 1384 تا 1403 بوده، و برای برآورد مدل از الگوی توزیع وقفه‌ای خودرگرسیون استفاده شده است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که در سال 2016 (1395) نرخ رشد صادرات ایران 27.42 درصد بوده، توانسته به جایگاه اول منطقه از لحاظ این شاخص دست یابد. از طرفی، در این دوره بدترین نرخ رشد مذکور نیز مربوط به سال 2012 (1391)، با منفی 20.99 درصد می‌باشد. در این سال جایگاه ایران در بین کشورهای منطقه 15 بوده است. همچنین، نتایج حاصل از تخمین معادله صادرات بر اساس الگوی توزیع وقفه‌ای خودرگرسیون، برای دوره 1384 تا 1402 با تواتر فصلی نشان می‌دهد که؛ علل اصلی جایگاه نامطلوب ایران در بین کشوهای منطقه در حوزه شاخص صادرات و به نوعی عملکرد نامناسب این متغیر تحت تأثیر رشدهای شدید نرخ ارز، عدم رشد اقتصادی، تحریم‌های دوره 1391 تا 1394 و تحریم‌های 1397 تا 1400، بوده است. ضمن آن که ویروس کرونا نیز در عملکرد این شاخص اثر منفی داشته است.

https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_737208_eb93970ef47741066fccfa9e58eaa684.pdf

موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی پژوهشنامه بازرگانی 1735-0794 30 119 2026 06 22 Designing a Process Model for Business Development in EPC Companies of Iran's Oil and Gas Downstream Industries طراحی الگوی فرآیندی توسعه کسب‌وکار در شرکت‌های مهندسی، تدارکات و ساخت صنایع پایین‌دست نفت و گاز ایران 47 78 737204 10.22034/ijts.2026.2082498.4234 FA مریم مهدوی دانشجوی دکتری، مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0009-0007-2065-3235 اسداله کردنائیج استاد گروه مدیریت و بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران 0000-0003-0540-6141 حمید خداداد حسینی استاد گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0001-7435-3632 فرشته منصوری مؤید دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0001-9810-7815 Journal Article 2025 12 29 Business development in Engineering, Procurement, and Construction (EPC) project-based firms operating in the oil and gas industry is essential for achieving long-term competitive advantage. It requires a strategic transition from a project execution-oriented approach toward the development of firm-level capabilities. Addressing the theoretical gap in explaining the mechanisms underlying this transformation in turbulent emerging markets, this study develops a comprehensive process model for business development in Iran's downstream oil and gas industries. Adopting an interpretive research paradigm, data were collected through in-depth semi-structured interviews with 17 experts from industry and academia. The data were analyzed using latent-level reflexive thematic analysis until theoretical saturation was achieved. The findings reveal a comprehensive process model consisting of three interrelated components: antecedents, the Engineering, Procurement, and Construction (EPC) execution core, and business development outcomes. Contextual conditions, particularly international sanctions and institutional barriers, shape the environment in which the model operates. The results further indicate that institutional resilience functions as a critical mediating mechanism linking dynamic capabilities to business development outcomes in sanction-constrained economies. Moreover, sustainability emerges as a source of organizational legitimacy that enables firms to overcome institutional voids. The proposed model demonstrates that overcoming the project-centric trap requires leveraging dynamic capabilities to drive business model innovation, while institutional resilience constitutes a prerequisite for successful integration into global value chains. توسعه کسب‌وکار در شرکت‌های پروژه‌محور مهندسی، تدارکات و ساخت صنعت نفت و گاز برای مزیت رقابتی بلندمدت حیاتی است و مستلزم گذار استراتژیک از اجرای صرف پروژه به قابلیت‌های سطح بنگاه است. این پژوهش با هدف پر کردن شکاف نظری در تبیین سازوکارهای این تحول در بازارهای نوظهور پرتلاطم، الگوی فرآیندی جامعی برای توسعه کسب‌وکار در صنایع پایین‌دست ایران طراحی کرده است. با اتخاذ پارادایم تفسیری، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۱۷ خبره صنعتی و دانشگاهی جمع‌آوری و با استفاده از تحلیل مضمون بازتابی در سطح نهفته و تا دستیابی به اشباع نظری تحلیل شدند. تحلیل‌ها یک الگوی فرآیندی جامع متشکل از پیشایندها، هسته اجرایی مهندسی، تدارکات و ساخت و پیامدها را آشکار کرد. عوامل زمینه‌ای مانند تحریم‌ها و موانع نهادی به‌عنوان شکل‌دهندگان محیطی، بستر عملکرد مدل را تعیین می‌کنند. یافته‌ها نشان می‌دهند که تاب‌آوری نهادی به‌عنوان یک متغیر میانجی حیاتی میان قابلیت‌های پویا و پیامدهای توسعه کسب‌وکار در اقتصادهای تحت تحریم عمل می‌کند. همچنین، پایداری با کارکردی مشروعیت‌بخش، برای غلبه بر خلاءهای نهادی ظهور می‌کند. این مدل تأیید می‌کند که غلبه بر تله پروژه محوری مستلزم به‌کارگیری قابلیت‌های پویا برای نوآوری مدل کسب‌وکار است و تاب‌آوری نهادی پیش‌شرط یکپارچه‌سازی زنجیره ارزش جهانی است.

https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_737204_3c41085ba4e15de03787e352e6d3517c.pdf

موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی پژوهشنامه بازرگانی 1735-0794 30 119 2026 06 22 Comparative Effects of Food Exports and Imports on the Dimensions of Food Security: Evidence from Selected MENA Countries مقایسه اثرپذیری ابعاد امنیت غذایی از صادرات و واردات غذا (کشورهای منتخب عضو منا) 79 115 737205 10.22034/ijts.2026.2083780.4239 FA نادیا گوران دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری نعمت الله نعمتی دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری. طاهره رنجبر ملکشاه دکتری اقتصاد کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری مهسا تسلیمی استادیار، موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، تهران فواد عشقی استادیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Journal Article 2026 02 08 In recent decades, global market volatility, climate change, and the increasing dependence of countries on international trade have underscored the critical role of foreign trade in ensuring food security. Understanding how international trade influences different dimensions of food security is therefore essential for designing effective economic and food policies. This study investigates the effects of exports and imports of crop and livestock products on the various dimensions of food security in selected countries of the Middle East and North Africa (MENA) region over the period 2002-2022. Food security indicators—including food availability, access, stability, and utilization—were first constructed using FAO data by normalizing the relevant components and aggregating the resulting sub-indices. Subsequently, the short-run and long-run effects of food trade were estimated using a panel Autoregressive Distributed Lag (ARDL) model with the Pooled Mean Group (PMG) estimator. In addition to the main model, the impact of exports on imports was first estimated to identify the transmission mechanism through which exports affect food security. Based on these estimates, the direct, indirect, and total effects of exports on food security were calculated. The empirical findings indicate that imports of crop and livestock products exert a positive and statistically significant long-run effect on the overall food security index. However, this result should not be interpreted as supporting unconditional dependence on food imports. Furthermore, exports have a negative direct effect on the overall food security index but generate a positive indirect effect by enhancing countries' import capacity. These findings suggest that an effective food trade strategy should adopt a commodity-specific, balanced, and risk-oriented approach, while simultaneously strengthening domestic agricultural production, diversifying import sources, and expanding strategic food reserves to enhance long-term food security. در دهه‌های اخیر، نوسانات بازار جهانی، تغییرات اقلیمی و وابستگی روزافزون کشورها به مبادلات تجاری، اهمیت تجارت خارجی را در تأمین امنیت غذایی بیش از پیش آشکار ساخته است. بررسی نحوه اثرگذاری تجارت بین‌الملل بر امنیت غذایی مناطق مختلف از ضرورت‌های سیاست‌گذاری اقتصادی و غذایی به‌شمار می‌رود. از این رو، هدف پژوهش حاضر بررسی اثر صادرات و واردات محصولات زراعی و دامی بر ابعاد مختلف امنیت غذایی در کشورهای منتخب منطقه منا و حوزه مدیترانه طی دوره ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۲ است. برای این منظور، ابتدا شاخص‌های امنیت غذایی شامل در دسترس بودن غذا، دسترسی، ثبات و بهره‌برداری، با استفاده از داده‌های فائو، نرمال‌سازی مؤلفه‌ها و میانگین‌گیری از زیرشاخص‌ها محاسبه شد. سپس، با استفاده از مدل خودتوضیح با وقفه‌های توزیعی در قالب داده‌های پانلی و رویکرد میانگین گروهی تجمیعی (PMG)، اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت تجارت بررسی گردید. افزون بر مدل اصلی، برای تبیین دقیق‌تر نقش صادرات، ابتدا اثر صادرات بر واردات برآورد و سپس اثر مستقیم، غیرمستقیم و کل صادرات بر امنیت غذایی محاسبه شد. نتایج نشان داد واردات محصولات زراعی و دامی در بلندمدت اثر مثبت و معناداری بر شاخص کل امنیت غذایی دارد؛ اما این اثر به معنای تأیید وابستگی بی‌قیدوشرط به واردات نیست. همچنین، صادرات اثر مستقیم منفی بر شاخص کل امنیت غذایی نشان داد، اما از مسیر افزایش توان وارداتی، اثر غیرمستقیم مثبت ایجاد کرد. بر اساس یافته‌ها، سیاست مطلوب، مدیریت کالا‌محور، متوازن و ریسک‌محور تجارت غذا، همراه با تقویت تولید داخلی، تنوع‌بخشی به مبادی وارداتی و توسعه ذخایر راهبردی است.

https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_737205_d39e1179f379337ff663aef4b8a0fd88.pdf

موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی پژوهشنامه بازرگانی 1735-0794 30 119 2026 06 22 The Moderating Role of Logistic Infrastructure on the Relationship Between Domestic Investment and Export Performance in Iran’s Special Economic Zones نقش زیرساخت‌های لجستیکی در رابطه بین سرمایه‌گذاری داخلی و عملکرد صادراتی مناطق ویژه اقتصادی ایران 149 170 737209 10.22034/ijts.2026.2088972.4270 FA شعله باقری پرمهر دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه خانم ،‌تهران، ایران مهدیه بیات دانش‌آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه خاتم، تهران، ایران Journal Article 2026 05 17 The purpose of this study is to examine the effect of domestic investment on the export performance of Iran’s Special Economic Zones (SEZs), with particular emphasis on the moderating role of logistics infrastructure. To this end, a balanced panel dataset covering 32 Special Economic Zones during the period 2014-2024 was employed, and the research model was estimated using a fixed-effects panel data approach. Logistics infrastructure is measured as a composite index comprising port capacity, rail accessibility, road network, and warehousing capacity. Its moderating effect is examined through interaction terms between domestic investment denominated in Iranian rials and foreign currencies and the logistics infrastructure index. The empirical findings indicate that domestic investment denominated in both Iranian rials and foreign currencies exerts negative and statistically significant effects on exports in the absence of adequate logistics infrastructure. However, the interaction terms between domestic investment and logistics infrastructure are positive and statistically significant, with estimated coefficients of 97.98 and 32.41, respectively. These findings suggest that logistics infrastructure is a critical prerequisite for transforming domestic investment into effective export capacity in Special Economic Zones. In addition, imports (coefficient = 0.72), average firm size (coefficient = 1.39), and the real exchange rate (coefficient = 0.0047) all have positive and statistically significant effects on exports. The adjusted R² is 0.83, indicating that the estimated model has strong explanatory power in explaining variations in exports across Special Economic Zones. Overall, the results demonstrate that increasing domestic investment without the simultaneous development of logistics infrastructure does not necessarily improve export performance. Therefore, export-oriented policies in Special Economic Zones should promote the simultaneous development and integration of investment, transportation, warehousing, and logistics connectivity to enhance export competitiveness. هدف این پژوهش بررسی اثر سرمایه‌گذاری داخلی بر عملکرد صادراتی مناطق ویژه اقتصادی ایران با تأکید بر نقش تعدیل‌گر زیرساخت‌های لجستیکی است. برای این منظور، از داده‌های تابلویی متوازن مربوط به ۳۲ منطقه ویژه اقتصادی طی دوره ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳ استفاده شده و الگوی پژوهش با رویکرد داده‌های تابلویی و روش اثرات ثابت برآورد شده است. زیرساخت لجستیکی به‌صورت شاخصی ترکیبی از ظرفیت بندری، دسترسی ریلی، شبکه جاده‌ای و ظرفیت انبارداری تعریف شده و نقش تعدیل‌گری آن از طریق متغیرهای تعاملی سرمایه‌گذاری داخلی ریالی و ارزی با شاخص لجستیک آزمون شده است. یافته‌های تجربی نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری داخلی ریالی و ارزی در نبود زیرساخت لجستیکی کافی، اثر منفی و معناداری بر صادرات دارند؛ اما اثر تعاملی آن‌ها با زیرساخت لجستیکی به‌ترتیب با ضرایب ۹۷٫۹۸ و ۳۲٫۴۱ مثبت و معنادار است. این نتیجه بیانگر آن است که زیرساخت لجستیکی، شرط اساسی تبدیل سرمایه‌گذاری داخلی به ظرفیت صادراتی مؤثر در مناطق ویژه اقتصادی است. همچنین، واردات با ضریب ۰٫۷۲، اندازه متوسط بنگاه با ضریب ۱٫۳۹ و نرخ ارز حقیقی با ضریب ۰٫۰۰۴۷ اثر مثبت و معناداری بر صادرات دارند. مقدار ضریب تعیین تعدیل‌شده مدل برابر با ۰٫۸۳ است که نشان می‌دهد الگوی برآوردشده توان توضیحی بالایی در تبیین تغییرات صادرات مناطق ویژه اقتصادی دارد. بر اساس نتایج، افزایش سرمایه‌گذاری داخلی بدون توسعه هم‌زمان زیرساخت‌های لجستیکی الزاماً به بهبود عملکرد صادراتی منجر نمی‌شود و سیاست‌گذاری صادرات‌محور در مناطق ویژه اقتصادی باید بر پیوند هم‌زمان سرمایه‌گذاری، حمل‌ونقل، انبارداری و اتصال لجستیکی متمرکز باشد.

https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_737209_6be71872a672f7734e03eb3454b4dbb3.pdf

موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی پژوهشنامه بازرگانی 1735-0794 30 119 2026 06 22 Economic Analysis of the Legal Aspects of Foreign Investment with Emphasis on Non-Financial Considerations تحلیل اقتصادی حقوق سرمایه‌گذاری خارجی با تأکید بر الزامات غیرمالی 171 189 737207 10.22034/ijts.2026.2087891.4260 FA محسن صادقی دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران فرزان ایرانپور دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق تجاری اقتصادی بین المللی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران Journal Article 2026 05 02 In recent decades, foreign investment has evolved from a purely profit-driven approach toward the integration of non-financial requirements into investment decision-making. The main issue addressed in this study is that, within the traditional legal and economic framework, compliance with environmental, social, and governance (ESG) standards is often regarded as a constraint on profitability and an additional cost, whereas neglecting these requirements may lead to creeping expropriation, violations of the fair and equitable treatment (FET) standard, and increased political and legal risks. The main research question is how non-financial requirements influence the reciprocal rights and obligations of host states and foreign investors, and whether they enhance investment efficiency from an economic perspective. The study adopts a descriptive-analytical approach combined with quantitative econometric analysis. In the quantitative section, the Technique for Order Preference by Similarity to an Ideal Solution (TOPSIS) is employed as a multi-criteria decision-making method. The study examines the role and necessity of non-financial requirements, particularly environmental, social, and corporate governance (ESG) criteria, within the legal framework governing foreign investment. The findings indicate that, contrary to the traditional view that considers these requirements merely as compliance costs, they function as effective mechanisms for internalizing externalities and correcting market failures. From a legal perspective, the study analyzes the evolution of international legal instruments toward binding treaty obligations and examines the status of these requirements in Iranian law within the framework of public economic order and Article 50 of the Constitution. Finally, the TOPSIS analysis demonstrates that investment projects committed to non-financial requirements achieve higher economic efficiency than conventional investments by reducing political and legal risks while ensuring long-term profitability. سرمایه‌گذاری خارجی در دهه‌های اخیر از رویکرد صرفاً سود محور به سمت ادغام ملاحظات غیرمالی حرکت کرده است. مسئله اصلی آن است که در نظام سنتی، رعایت الزامات غیر مالی نظیر استانداردهای زیست‌محیطی، اجتماعی و حکمرانی[1] غالباً مانعی برای سودآوری تلقی می‌شود، در حالی که نادیده گرفتن این الزامات می‌تواند به سلب مالکیت خزنده[2]، نقض رفتار عادلانه و افزایش ریسک‌های سیاسی منجر شود. سؤال اصلی این است: الزامات غیرمالی چگونه بر حقوق و تعهدات متقابل دولت میزبان و سرمایه‌گذار خارجی اثر می‌گذارند و آیا از منظر اقتصادی کارایی سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهند؟ روش تحقیق توصیفی‑تحلیلی و کمی‑اقتصادسنجی است و در بخش کمی از تکنیک تصمیم‌گیری چندمعیاره[3] استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد این الزامات، برخلاف تصور سنتی که آن‌ها را هزینه‌ای تحمیلی می‌دانست، ابزاری برای درونی‌سازی هزینه‌های بیرونی و اصلاح ناکارآمدی‌های بازار هستند. در بخش حقوقی، مقاله تحول اسناد بین‌المللی به سمت تعهدات معاهداتی و جایگاه این الزامات در حقوق ایران (نظم عمومی اقتصادی و اصل ۵۰ قانون اساسی) را بررسی می‌کند. در نهایت، روش تصمیم‌گیری چندمعیاره اثبات می‌کند سرمایه‌گذاری متعهد به الزامات غیرمالی، با کاهش ریسک‌های سیاسی و حقوقی و تضمین سود بلندمدت، کارایی اقتصادی بالاتری نسبت به سرمایه‌گذاری سنتی دارد. [1]. ESG [2]. «سلب مالکیت خزنده عبارت است از مجموعه اقدامات تدریجی و پیوسته دولت میزبان که هر یک به تنهایی سلب مالکیت محسوب نمی‌شود، اما در مجموع ارزش سرمایه‌گذاری را به گونه‌ای کاهش می‌دهد که عملاً معادل سلب مالکیت است» (دالزر و شروئر، ۱۳۹۶، ص ۱۸۰). [3]. TOPSIS

https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_737207_43c0bdf8d8ddc126862f2aacc7cf0894.pdf