موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی پژوهشنامه بازرگانی 1735-0794 30 119 2026 06 22 The Moderating Role of Logistic Infrastructure on the Relationship Between Domestic Investment and Export Performance in Iran’s Special Economic Zones نقش زیرساخت‌های لجستیکی در رابطه بین سرمایه‌گذاری داخلی و عملکرد صادراتی مناطق ویژه اقتصادی ایران 149 170 737209 10.22034/ijts.2026.2088972.4270 FA شعله باقری پرمهر دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه خانم ،‌تهران، ایران مهدیه بیات دانش‌آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه خاتم، تهران، ایران Journal Article 2026 05 17 The purpose of this study is to examine the effect of domestic investment on the export performance of Iran’s Special Economic Zones (SEZs), with particular emphasis on the moderating role of logistics infrastructure. To this end, a balanced panel dataset covering 32 Special Economic Zones during the period 2014-2024 was employed, and the research model was estimated using a fixed-effects panel data approach. Logistics infrastructure is measured as a composite index comprising port capacity, rail accessibility, road network, and warehousing capacity. Its moderating effect is examined through interaction terms between domestic investment denominated in Iranian rials and foreign currencies and the logistics infrastructure index. The empirical findings indicate that domestic investment denominated in both Iranian rials and foreign currencies exerts negative and statistically significant effects on exports in the absence of adequate logistics infrastructure. However, the interaction terms between domestic investment and logistics infrastructure are positive and statistically significant, with estimated coefficients of 97.98 and 32.41, respectively. These findings suggest that logistics infrastructure is a critical prerequisite for transforming domestic investment into effective export capacity in Special Economic Zones. In addition, imports (coefficient = 0.72), average firm size (coefficient = 1.39), and the real exchange rate (coefficient = 0.0047) all have positive and statistically significant effects on exports. The adjusted R² is 0.83, indicating that the estimated model has strong explanatory power in explaining variations in exports across Special Economic Zones. Overall, the results demonstrate that increasing domestic investment without the simultaneous development of logistics infrastructure does not necessarily improve export performance. Therefore, export-oriented policies in Special Economic Zones should promote the simultaneous development and integration of investment, transportation, warehousing, and logistics connectivity to enhance export competitiveness. هدف این پژوهش بررسی اثر سرمایه‌گذاری داخلی بر عملکرد صادراتی مناطق ویژه اقتصادی ایران با تأکید بر نقش تعدیل‌گر زیرساخت‌های لجستیکی است. برای این منظور، از داده‌های تابلویی متوازن مربوط به ۳۲ منطقه ویژه اقتصادی طی دوره ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳ استفاده شده و الگوی پژوهش با رویکرد داده‌های تابلویی و روش اثرات ثابت برآورد شده است. زیرساخت لجستیکی به‌صورت شاخصی ترکیبی از ظرفیت بندری، دسترسی ریلی، شبکه جاده‌ای و ظرفیت انبارداری تعریف شده و نقش تعدیل‌گری آن از طریق متغیرهای تعاملی سرمایه‌گذاری داخلی ریالی و ارزی با شاخص لجستیک آزمون شده است. یافته‌های تجربی نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری داخلی ریالی و ارزی در نبود زیرساخت لجستیکی کافی، اثر منفی و معناداری بر صادرات دارند؛ اما اثر تعاملی آن‌ها با زیرساخت لجستیکی به‌ترتیب با ضرایب ۹۷٫۹۸ و ۳۲٫۴۱ مثبت و معنادار است. این نتیجه بیانگر آن است که زیرساخت لجستیکی، شرط اساسی تبدیل سرمایه‌گذاری داخلی به ظرفیت صادراتی مؤثر در مناطق ویژه اقتصادی است. همچنین، واردات با ضریب ۰٫۷۲، اندازه متوسط بنگاه با ضریب ۱٫۳۹ و نرخ ارز حقیقی با ضریب ۰٫۰۰۴۷ اثر مثبت و معناداری بر صادرات دارند. مقدار ضریب تعیین تعدیل‌شده مدل برابر با ۰٫۸۳ است که نشان می‌دهد الگوی برآوردشده توان توضیحی بالایی در تبیین تغییرات صادرات مناطق ویژه اقتصادی دارد. بر اساس نتایج، افزایش سرمایه‌گذاری داخلی بدون توسعه هم‌زمان زیرساخت‌های لجستیکی الزاماً به بهبود عملکرد صادراتی منجر نمی‌شود و سیاست‌گذاری صادرات‌محور در مناطق ویژه اقتصادی باید بر پیوند هم‌زمان سرمایه‌گذاری، حمل‌ونقل، انبارداری و اتصال لجستیکی متمرکز باشد.

https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_737209_6be71872a672f7734e03eb3454b4dbb3.pdf