موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی پژوهشنامه بازرگانی 1735-0794 30 119 2026 06 22 Economic Analysis of the Legal Aspects of Foreign Investment with Emphasis on Non-Financial Considerations تحلیل اقتصادی حقوق سرمایه‌گذاری خارجی با تأکید بر الزامات غیرمالی 171 189 737207 10.22034/ijts.2026.2087891.4260 FA محسن صادقی دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران فرزان ایرانپور دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق تجاری اقتصادی بین المللی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران Journal Article 2026 05 02 In recent decades, foreign investment has evolved from a purely profit-driven approach toward the integration of non-financial requirements into investment decision-making. The main issue addressed in this study is that, within the traditional legal and economic framework, compliance with environmental, social, and governance (ESG) standards is often regarded as a constraint on profitability and an additional cost, whereas neglecting these requirements may lead to creeping expropriation, violations of the fair and equitable treatment (FET) standard, and increased political and legal risks. The main research question is how non-financial requirements influence the reciprocal rights and obligations of host states and foreign investors, and whether they enhance investment efficiency from an economic perspective. The study adopts a descriptive-analytical approach combined with quantitative econometric analysis. In the quantitative section, the Technique for Order Preference by Similarity to an Ideal Solution (TOPSIS) is employed as a multi-criteria decision-making method. The study examines the role and necessity of non-financial requirements, particularly environmental, social, and corporate governance (ESG) criteria, within the legal framework governing foreign investment. The findings indicate that, contrary to the traditional view that considers these requirements merely as compliance costs, they function as effective mechanisms for internalizing externalities and correcting market failures. From a legal perspective, the study analyzes the evolution of international legal instruments toward binding treaty obligations and examines the status of these requirements in Iranian law within the framework of public economic order and Article 50 of the Constitution. Finally, the TOPSIS analysis demonstrates that investment projects committed to non-financial requirements achieve higher economic efficiency than conventional investments by reducing political and legal risks while ensuring long-term profitability. سرمایه‌گذاری خارجی در دهه‌های اخیر از رویکرد صرفاً سود محور به سمت ادغام ملاحظات غیرمالی حرکت کرده است. مسئله اصلی آن است که در نظام سنتی، رعایت الزامات غیر مالی نظیر استانداردهای زیست‌محیطی، اجتماعی و حکمرانی[1] غالباً مانعی برای سودآوری تلقی می‌شود، در حالی که نادیده گرفتن این الزامات می‌تواند به سلب مالکیت خزنده[2]، نقض رفتار عادلانه و افزایش ریسک‌های سیاسی منجر شود. سؤال اصلی این است: الزامات غیرمالی چگونه بر حقوق و تعهدات متقابل دولت میزبان و سرمایه‌گذار خارجی اثر می‌گذارند و آیا از منظر اقتصادی کارایی سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهند؟ روش تحقیق توصیفی‑تحلیلی و کمی‑اقتصادسنجی است و در بخش کمی از تکنیک تصمیم‌گیری چندمعیاره[3] استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد این الزامات، برخلاف تصور سنتی که آن‌ها را هزینه‌ای تحمیلی می‌دانست، ابزاری برای درونی‌سازی هزینه‌های بیرونی و اصلاح ناکارآمدی‌های بازار هستند. در بخش حقوقی، مقاله تحول اسناد بین‌المللی به سمت تعهدات معاهداتی و جایگاه این الزامات در حقوق ایران (نظم عمومی اقتصادی و اصل ۵۰ قانون اساسی) را بررسی می‌کند. در نهایت، روش تصمیم‌گیری چندمعیاره اثبات می‌کند سرمایه‌گذاری متعهد به الزامات غیرمالی، با کاهش ریسک‌های سیاسی و حقوقی و تضمین سود بلندمدت، کارایی اقتصادی بالاتری نسبت به سرمایه‌گذاری سنتی دارد. [1]. ESG [2]. «سلب مالکیت خزنده عبارت است از مجموعه اقدامات تدریجی و پیوسته دولت میزبان که هر یک به تنهایی سلب مالکیت محسوب نمی‌شود، اما در مجموع ارزش سرمایه‌گذاری را به گونه‌ای کاهش می‌دهد که عملاً معادل سلب مالکیت است» (دالزر و شروئر، ۱۳۹۶، ص ۱۸۰). [3]. TOPSIS

https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_737207_43c0bdf8d8ddc126862f2aacc7cf0894.pdf