موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی پژوهشنامه بازرگانی 1735-0794 30 118 2026 03 21 Personal Data within Big Data and Databases: Technical and Legal Challenges in the Enforcement and Separability of Data Subject Rights داده‌های شخصی در بطن کلان‌داده‌ها و پایگاه‌های داده: چالش‌های فنی و حقوقی اجرا و تفکیک‌پذیری حقوق کاربران 165 191 735769 10.22034/ijts.2026.2069496.4182 FA امیرمحمد قربان نیا دانش آموخته کارشناسی ارشد، حقوق خصوصی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0006-6604-7188 زهرا شاکری دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-3880-1594 Journal Article 2025 08 20 With the expansion of data-driven technologies, personal data is increasingly collected, stored, and analyzed within big data systems and databases. These structures, designed to enable large-scale and intelligent information processing, provide substantial benefits for businesses but simultaneously generate fundamental challenges regarding data subject rights. In big data environments, data is gathered in massive, diverse, and interconnected forms, making the exercise of individual rights such as access, rectification, erasure, or portability highly difficult due to technical and structural barriers; isolating a single person’s data within such datasets often proves complex or even impossible. In company-owned databases, personal data is frequently treated as part of the informational assets, creating tensions between corporate intellectual property rights over the database and individuals’ privacy rights. The central question addressed in this article is what legal and technical challenges emerge at the intersection of big data and databases in safeguarding data subject rights, and how legal systems have responded. Using a descriptive-analytical method and based on library research, the study finds that big data remains subject to a significant regulatory gap, as most legal frameworks have yet to extend data protection obligations specifically to this context. Accordingly, enforcing data subject rights requires new regulations tailored to the distinctive features of big data. Regarding databases, intellectual property protection applies only to the design, structure, and organization of the database, while raw personal data remains subject to privacy and data protection regulations. با گسترش فناوری‌های داده‌محور، داده‌های شخصی به‌طور فزاینده در قالب کلان‌داده‌ها و پایگاه‌های داده گردآوری، ذخیره و تحلیل می‌شوند. این ساختارها که برای بهره‌برداری گسترده و هوشمند از اطلاعات طراحی شده‌اند، ضمن ارائه مزایای فراوان برای کسب‌وکارها، چالش‌های بنیادینی در زمینه حقوق اشخاص موضوع داده ایجاد می‌کنند. در محیط‌های کلان‌داده‌ای، داده‌ها به‌شکل انبوه، متنوع و به‌هم‌پیوسته جمع‌آوری می‌شوند و اعمال حقوق فردی نظیر دسترسی، اصلاح، حذف یا انتقال، با موانع فنی و ساختاری جدی روبه‌رو است؛ زیرا تفکیک داده‌های یک شخص از مجموعه داده‌ها اغلب پیچیده یا ناممکن می‌شود. همچنین در پایگاه‌های داده تحت مالکیت شرکت‌ها، داده‌های شخصی بخشی از دارایی اطلاعاتی قلمداد می‌شوند و این امر تعارضی میان حقوق مالکیت فکری شرکت‌ها بر پایگاه داده و حقوق حریم خصوصی اشخاص پدید می‌آورد. پرسش اصلی مقاله آن است که در تقاطع کلان‌داده و پایگاه داده، چه چالش‌های حقوقی و فنی در تضمین حقوق اشخاص بروز می‌کند و واکنش نظام‌های حقوقی چگونه بوده است؟ مطالعه حاضر با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای نشان می‌دهد که در حوزه کلان‌داده، هنوز خلا مقررات‌گذاری وجود دارد و اجرای حقوق اشخاص نیازمند قواعد ویژه‌ای است. در پایگاه‌های داده نیز حمایت مالکیت فکری صرفاً به طراحی و سازمان‌دهی پایگاه تعلق دارد و داده‌های شخصی خام همچنان تابع قواعد حریم خصوصی و حفاظت از داده باقی می‌مانند.

https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_735769_11fb6e68d37b880839e1f8c2bdcf573a.pdf