موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی پژوهشنامه بازرگانی 1735-0794 30 117 2026 02 20 The impact of monetary and fiscal policies on business cycles in Iran: a fuzzy approach تاثیر سیاست‌های پولی و مالی بر ادوار تجاری در ایران: رهیافت فازی 63 90 734683 10.22034/ijts.2026.2072584.4193 FA مصطفی شکری استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران 0009-0004-6092-1925 مریم داربیدی دکتری اقتصاد، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران رضا شمس الهی دانشجوی دکتری اقتصاد؛ دانشکده اقتصاد و. حسابداری؛ دانشگاه رازی کرمانشاه, کرمانشاه؛ ایران Journal Article 2025 09 23 <span>Uncertainty of exchange rate is one of the factors that has faced Iran's economy with many challenges and has caused instability in macroeconomic variables. In the meantime, the variable of indirect taxes can be affected by the uncertainty of the exchange rate due to the two important sub-sectors of import tax and transaction tax. Because the expected fluctuations in the exchange rate can change the amount of imports or the volume of transactions. On the other hand, the change in indirect taxes, in turn, will affect the government budget and the consequences of the budget deficit will cause problems for the entire economy. Therefore, in this research, the effect of exchange rate uncertainty on indirect taxes has been investigated. For this purpose, the fuzzy regression method has been used for the time period of 1991-2021. The results showed that the uncertainty of the exchange rate has a significant negative effect on the absorption of indirect taxes in Iran's economy. The average value of the impact factor is -0.0431, which is between the upper and lower limits of -0.0338 and -0.0524. Also, the results show that the inflation rate has the most negative effect and oil revenues have the most positive effect on the absorption of indirect taxes in Iran's economy.</span> <span> </span> <span lang="AR-SA">تولید ناخالص داخلی، از مهم‌ترین شاخص‌های اقتصادی هر کشوری است که نشان دهنده اندازه اقتصاد و ظرفیت تولید است. تجربه نشان داده است که این متغیر از روند یکسانی برخودار نیست و حول روند بلندمدت خود، به صورت دوره­های رونق و رکود دچار نوسان شده و موجب بوجود آمدن ادوار تجاری مختلف می‌شود. با توجه به اهمیت بررسی تاثیر سیاست‌های پولی و مالی بر ادوار تجاری در اقتصاد ایران، در این مقاله سعی شده با استفاده از رهیافت فازی، تاثیر این سیاست­ها در بازه سال­های 1403-1369 مورد بررسی قرار گیرد. نتایج حاکی از آن است که متغیر نرخ رشد نقدینگی تاثیری کوچک و غیرقابل توجه ولی متغیر مخارج دولتی تأثیری منفی­ بر بوجود آمدن شکاف تولید در اقتصاد ایران داشته­اند. با مقایسه ضرایب فازی مثلثی متقارن دو متغیر رشد نقدینگی به عنوان معرف سیاست پولی و مخارج دولت به عنوان نماد سیاست مالی بر شکاف ملی، می­توان دریافت که اثرگذاری سیاست مالی بر شکاف تولید، بیش از سیاست پولی است. به تعبیری این مطالعه تایید کننده نظریه کینز است که تاکید می­کند وقتی سیاست پولی اثرگذاری کافی­ای نداشته باشد، سیاست مالی نقش پشتیبان خواهد یافت. همچنین دیگر یافته­ها نشان داد که متغیر نرخ ارز تأثیر مثبتی بر افزایش شکاف تولید دارد که نشان می­دهد در اقتصاد ایران، اثرگذاری افزایش نرخ ارز بیشتر از طرق کانال واردات بوده است تا صادرات. به بیان دیگر کاهش ارزش</span><span lang="FA"> واقعی</span><span lang="AR-SA"> پول ملی، نتوانسته است مشوق و محرک خوبی برای افزایش صادرات در اقتصاد ایران باشد.</span> https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_734683_2d93a9125636b96fe3202952f357ae50.pdf