موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی پژوهشنامه بازرگانی 1735-0794 29 116 2025 09 23 Designing an Export Model for Petroleum Products to Afghanistan طراحی مدل صادرات فرآورده‌های نفتی به کشور افغانستان 96 111 730601 10.22034/ijts.2025.2060455.4141 FA حسن پورعلی دانشجوی دکتری، مدیریت بازرگانی- بازاریابی،گروه علمی مدیریت، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران 0009-0005-3891-2587 علی حسین زاده استادیار مدیریت دولتی،‌ ، گروه علمی مدیریت ، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران هدا جان نثاراحمدی استادیار گروه علمی مدیریت ، واحد تربت جام، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت جام، ایران Journal Article 2025 05 12 Exporting petroleum products is one of the most effective strategies for reducing reliance on crude oil sales and generating added value. Despite Afghanistan's substantial demand for these products, Iran's exports to this market have lacked a structured and optimized model. Moreover, inconsistent supply has led to suboptimal market utilization, weakening Iran's competitive position against rival suppliers. This study employs a qualitative methodology utilizing the grounded theory approach of Strauss and Corbin, to design and propose an optimized model for exporting petroleum products to Afghanistan. Data were collected through library research and in-depth interviews with 13 industry experts, including government officials, private-sector managers, and Iranian and Afghan petroleum export traders. The findings identify key categories across various dimensions of the model, offering a fresh perspective on petroleum product exports to Afghanistan. The findings indicate that the core of the model is formed by two critical yet previously neglected aspects in Iran's export methods: continuous supply and strategic pricing. Additionally, leveraging the capabilities of Iran’s private sector is a fundamental pillar of the model, aiming to capture a larger share of Afghan demand while strengthening Iran’s market position. Ultimately, this research contributes to the expansion of petroleum product exports to Afghanistan, thereby reinforcing Iran’s position in the competitive Afghan market. صادرات فرآورده‌های نفتی یکی از بهترین روش‌های مقابله با خام فروشی و ایجاد ارزش افزوده است. بازار فرآورده‌های نفتی کشور افغانستان علیرغم نیاز بسیار زیاد موجود در آن کشور به فرآورده‌های نفتی، به دلیل عدم پیروی صادرات فرآورده‌های نفتی ایران به مشتریان از یک مدل مشخص و همچنین عدم استمرار و ثبات در عرضه، هیچ‌گاه به خوبی تأمین نشده و در واقع در رقابت با سایر رقبا از این بازار و پتانسیل موجود در‌ آن بهر‌ه‌برداری مطلوبی نشده است. در این مقاله با بهره‌گیری از تئوری داده‌بنیاد، مدلی در جهت صادرات فرآورده‌های نفتی به کشور افغانستان طراحی و ارائه شده است. این پژوهش از نوع کیفی است و با بکارگیری رویکرد تئوری داده‌بنیاد ره‌یافت استراوس و کوربین انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و همچنین مصاحیه‌های عمیق با جامعه آماری شامل 13 نفر از خبرگان حوزه صادرات فرآورده‌های نفتی، مدیران دولتی و خصوصی مرتبط استانی و مرزی و تجار ایرانی و افغانستانی استخراج شده است. <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">یافته‌های مقاله حاکی از آن است که آنچه در صادرات فرآورده‌های نفتی به افغانستان مهم بوده و هسته اصلی این مدل را تشکیل می‌دهد عرضه مستمر فرآورده و توجه به قیمت‌گذاری است که در روش‌های قبلی صادرات از داخل کشور کمتر به آن توجه شده است. ضمن اینکه بهره‌مندی از توان بخش خصوصی توانمند به منظور تأمین بخشی از نیاز کشور افغانستان و افزایش سهم بازار ایران در آن کشور نیز از نتایج طراحی این مدل می‌باشد.

https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_730601_25d3feb14f11401bb830eeb5245d2ac4.pdf