اثر متقاطع فراوانی منابع طبیعی و حکمرانی خوب بر بهره‌وری کل عوامل تولید در کشورهای منتخب صادرکننده نفت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

2 کارشناس ارشد علوم اقتصادی، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه الزهرا، ایارن

چکیده

محدودیت عوامل تولید سبب شده تا افزایش بهره‌وری به عنوان مهم ترین اولویت جهت دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی مطرح شود. به گونه ای که در رشد تولید ملی کشورهای توسعه یافته سهم «افزایش بهره وری» از سهم «افزایش کمی نهاده ها» پیشی گرفته است. اما شواهد تجربی نشان می دهد اغلب کشورهای صادرکننده منابع طبیعی به دلایل عدیده ای از جمله بهره وری پایین کل عوامل تولید از دستیابی به رشد اقتصادی مستمر و باثبات محروم مانده اند. بنابراین، در تحقیق حاضر سعی شده است تا اثر متقاطع فراوانی منابع طبیعی و شاخص های حکمرانی خوب(حق اظهارنظر و پاسخگویی، ثبات سیاسی و مقابله با خشونت، کارایی و اثربخشی دولت، کیفیت قوانین، حاکمیت قانون و کنترل فساد) بر بهره وری کل عوامل تولید در پانزده کشور صادرکننده نفت طی دوره زمانی 2015-1996 بررسی شود. مدل تحقیق با استفاده از داده های تابلویی و به روش گشتاورهای تعمیم یافته(GMM) برآورد گردید. نتایج نشان داد که اثر متقاطع فراوانی منابع طبیعی و کلیه شاخص های حکمرانی خوب بر بهره وری کل عوامل در کشورهای منتخب مثبت و معنادار بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Interaction of Good Governance and Abundance of Natural Resources on Total Factor Productivity in Selected Petroleum Exporting Countries

نویسندگان [English]

  • ABOLFAZL SHAHABADI 1
  • Ali Moradi 2
  • Nikta Toorani 3
چکیده [English]

Limitation of production factor caused Increase in productivity as the most important priority in the process of achieving economic growth and development. So that the share of "increased productivity" in the growth of national production of developing countries is more than the share of "increased Quantity inputs". But empirical evidence shows that most selected petroleum exporting countries due to low productivity of factors of production are deprived of achieving a stable and continuous economic growth. In this study, we tried the crossover effect of natural resources abundance and good governance indexs on total factor productivity in fifteen selected countries for the period 1996-2015. The research model using panel data and the generalized method of moments (GMM)  was estimated. The estimation results show the crossover effect of abundance natural resources and all indexs of good governance on total factor productivity the in selected countries have had a positive and meaningful effect.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Total Factor Productivity
  • good governance
  • Abundance of Natural Resources
  • Generalized Method of Moments

امینی، علیرضا و زهرا انصاری (1391)؛ «تحلیل نقش سرمایه انسانی و تحقیق و توسعه در ارتقای بهره‌وری کل عوامل تولید در بخش‌های خدماتی منتخب»، فصلنامه اقتصاد مالی و توسعه، دوره6، ش. 21، صص82-59.

بهبودی، داود؛ اصغرپور، حسین و سیاب ممی‌پور (1388)؛ «فراوانی منابع طبیعی و سرمایه انسانی و رشد اقتصادی در کشورهای صادرکننده نفت»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، سال سیزدهم، ش.40، صص147-125.

پروکونپکو، جوزف (1373)؛ مدیریت بهره‌وری، ترجمه محمدرضا ابراهیمی‌فر، تهران، موسسه کار و امور اجتماعی. چاپ دوم.

پورجوان، عبداله، شاه‌آبادی، ابوالفضل، قربان‌نژاد، مجتبی و حسین امیری (1392)؛ «تأثیر وفور منابع طبیعی بر عملکرد حکمرانی کشورهای برگزیده نفتی و توسعه‌یافته: رویکرد پانل GMM». فصلنامه تحقیقات مدلسازی اقتصادی، ش.16، صص33-2.

جعفری، محبوبه، اسلاملوئیان، کریم، هادیان، ابراهیم و علی‌حسین صمدی (1393)؛ «اثر زیرساخت اجتماعی بر رشد اقتصادی در یک اقتصاد غنی از منابع طبیعی: مورد ایران»، پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، سال سوم، ش.12، صص60-27.

رضایی، ابراهیم (1391)؛ «تحلیل اثرات عوامل نهادی بر رشد بهره‌وری کل عوامل در اقتصاد ایران با استفاده از مدل فضا حالت». تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی،  دوره2، ش. 6، صص 60-43.

شاه‌آبادی، ابوالفضل و علی مرادی (1395)؛ «اثر متقابل فراوانی منابع طبیعی و آزادی اقتصادی بر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در کشورهای منتخب صادرکننده نفت»، مجله تحقیقات اقتصادی، دوره51، ش.4، صص 858-831.

شاه‌آبادی، ابوالفضل و بهزاد امیری (1390)؛ «تأثیر مؤلفه‌های دانش بر بهره‌وری کل عوامل کشورهای منتخب عضو سازمان همکاری اسلامی»، فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین، ش. 19 و20، صص60-37.

شاه‌آبادی، ابوالفضل و حامد صادقی (1392)؛ «مقایسه اثر وفور منابع طبیعی بر رشد اقتصادی ایران و نروژ»، فصلنامه مدلسازی اقتصادی، سال هفتم، ش.2، صص43-21.

شاه‌آبادی، ابوالفضل و حامد صادقی (1394)؛ «وفور منابع طبیعی و تولید ناخالص داخلی سرانه در کشورهای نفتی با تأکید بر آزادی اقتصادی»، فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، دوره پنجم، ش.20، صص98-79.

شاه‌آبادی، ابوالفضل و پریسا فعلی (1390)؛ «تأثیرتوسعه مالی بر بهره‌وری کل عوامل در ایران»، فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین، دوره6، ش.23 و 24، صص133-111.

صامتی، مجید و نجمه اسمعیل درجانی (1392)؛ «تأثیروفور منابع طبیعی بر سیاست‌های مالی دولت در ایران طی دوره1387-1357 با تأکید بر فرضیه نفرین منابع»، فصلنامه سیاست‌های مالی و اقتصادی، سال اول، ش.3، صص70-53.

عبادی، جعفر و علی نیکوبستی (1391)؛ «منابع طبیعی، نهادها، رشد اقتصادی»، فصلنامه علمی پژوهشی. برنامه‌ریزی بودجه، سال هفدهم، ش.4، صص144-127.

فاتحی، زمانعلی (1390)؛ جهاد اقتصادی و افزایش بهره‌وری، اداره تحقیقات و کنترل ریسک بانک سپه.

فلاحی، محمدعلی، مهدوی عادلی، محمدحسین و فرشته جندقی میبدی (1393)؛ «رانت منابع طبیعی و فساد در کشورهای عضو اوپک، کاربرد الگوی داده‌های تابلویی»، پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، سال سوم، ش.11، صص227-195.

کمیجانی، اکبر، پاداش، حمید، صادقین، علی و  بهروز احمدی حدید (1390)؛ «عوامل مؤثر بر ارتقای بهره‌وری کل عوامل تولید در ایران»، مجله پژوهش‌های پولی- بانکی، ش. 5، صص38-1.

کمیجانی، اکبر و پروانه سلاطین (1389)؛ «تأثیر حکمرانی خوب بر رشد اقتصادی در گروه کشورهای منتخب OECD و OPEC»، فصلنامه مدلسازی اقتصادی، سال دوم، ش. 2 (پیاپی6)، صص24-1.

مبارک، اصغر و نویده محمدلو (1390)؛ «اثر سیاست‌های تجاری و درآمدهای نفتی بر بهره وری کل عوامل کشورهای منتخب اوپک»، فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین، دوره 4، ش. 13، صص161-141.

محسنی ‌زنوزی، سید جمال‌الدین، شهبازی، کیومرث و روناک پرناک (1393)؛ «مطالعه اثر درآمدهای نفتی بر شاخص حکمرانی خوب در کشورهای منتخب عضو اوپک»، سیاستگذاری پیشرفت اقتصادی، دوره2، ش.4، صص156-117.

نجفی، محمدباقر، مومنی، فرشاد، فتح‌اللهی، جمال و بهیه عزیزی‌پور (1390)؛ «مقدمه‌ای بر تبیین رابطه بین درآمدهای نفتی و بهره‌وری در ایران»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، سال پانزدهم، ش.4، صص172-143.

Amann, E. and S. Virmani (2015); “Foreign Direct Investment and Reverse Technology Spillovers, The Effect on Total Factor Productivity”, OECD Journal Economic Studies, no. 3, pp. 129-153.

Arellano, M. and S. Bond (1991); “Some Tests of Specification for Panel Data: Monte Carlo Evidence and an Application To Employment Equations”, Review of Economic Studies, no 97, pp.58-277.

Branstetter, L. and J. Rong Chen (2006); “The Impact of Technology Transfer and R&D on Productivity Growth in Taiwanese Industry: Microeconometric Analysis Using Plant and Firm-level Data”, Journal of the Japanese and International Economies, no.20(2), pp.177–192.

Bravo-Ortega, C. and J. De Gregorio (2006); “The Relative Richness of the Poor? Natural Resources, Human Capital and Economic Growth”, The World Bank Policy Research. Working Papers Series, no. 3484, Washington, D.C.

Buse, F. (2004); “The Effect of Knowledge on the Economic Growth”, Annals of the University of Petrosani, Economics, vol. 4, pp. 37-44.

Castellani, D. and Pieri, F. (2013); “R&D Offshoring and the Productivity Growth of European Region”, Research Policy, Available at ECONPAPER: http://econpapers.repec.org/paper/csldevewp/345.htm

Chen, Sh. (2012); “Natural Resource Curse, Total Factor Productivity and Regional Disparity in China: Based on Dynamic Panel Data Model Analysis”, The International Journal of Economic Policy Studies, vol. 7, pp.1-30.

Coe, D. T. and Helpman, E. (1995); “International R&D Spillovers”, European Economic Review, no.39(5), pp.859-887.

Coe, D. T., Helpman, E. and A.W. Hoffmaister (2009); “International R&D Spillovers and Institutions”, European Economic Review, no.53(7), pp.423-451.

Dollar, D., Hallard-Driemeier. M., and Mengistae, T. (2005); “Investment Climate and Firm Performance in Developing Economies”, Journal of Economic Development and Cultural Change, no.54(1), pp.1-31.

Edquist, H. and M. Henrekson (2016); “Do R&D and ICT Affect Total Factor Productivity Growth Differently?”, IFN Working Paper. no.7, pp.1-29.

Engelbrecht, H. J. (1997); “International R&D Spillovers, Human Capital and Productivity in OECD Countries: An Empirical Investigation”, European Economic Review, no.41(8), pp.1479–1488.

Gylfason1, T. (2001); “Nature, Power, and Growth”, Scottish Journal of  Political Economy, no.48(5), pp.558- 588.

Gylfason1, T. and G. Zoega (2006); “Natural Resources and Economic Growth: The Role of Investment”, The World Economy, no.29(8), pp.1091-1115.

Hall, R. and C. Johnes (1999); “Why Do Some Countries Produce So Much More Output than Others”, Quarterly Journal of Economics, no.114(1), pp.83-116.

Hallard-Driemeier, M., Wallstern, S. & L.C. Xu (2003); “The Investment Climate and the Firm: Firm-Level Evidence from China”, World Bank Policy Research, Working Paper 3003.

Hansson, P. and M. Henrekson (1994); “A New Framework for Testing the Effect of Government Spending on Growth and Productivity”, Journal of Public Choice, no.81(3-4), pp.381-401.

Haousas, I. and M. Yagoubi (2005); “Openness and Human Capital as Source of Productivity Growth: An Emprical Investigation from Some MENA Countries”, Journal of International Development, no.17, pp.527-551.

Kaufmann, D., Kraay, A. and M. Mastruzzi (2008); “Governance Matters VII: Aggregate and Individual Governance Indicators 1996-2007”, Policy Research Working Paper 4654, World Bank.

Kao, C. (1999); “Spurious Regression and Residual-Based Tests for Co-integration in Panel Data”, Journal of Econometrics, no.90, pp.1- 44.

Kollmann, R. (1995); Fiscal Policy, Productivity Shocks, and the U.S. Trade Balance Deficit, Institute for Empirical Macroeconomics 98, Federal Reserve Bank of Minneapolis.

Lil, M. and M. C. Liu (2008); “Governance and Agricultural Productivity: A Crossnational Analysis”, Food Policy, no.33(6), pp.504–512.

Mauro, P. (1995); “Corruption and Growth”, Quarterly Journal of Economics, no.110, pp.681–712.

Mehlum, H., Moene, K. and R. Torvik (2006); “Institutions and the Resource Curse”, The Economic Journal, vol. 116, issue 508, pp.1-20.

Miller, M. and P. Upadhyay (2000); “The Effects of Openness, Trade Orientation and Human Capital on Total Factor Productivity”, Journal of Development Economics, vol 63, pp. 399-443.

North, D. C., Wallis, J. J. and B.R. Weingast (2009); “Violence and the Rise of Open-Access Orders”, Journal of Democracy, no.20(1), pp.55 -68.

Robinson, J. A., Torvik, R. and T. Verdier (2006); “Political Foundations of the Resource Curse”, Journal of Development Economics, vol. 79, pp.447–468.

Sachs, J. D. and A. M. Warner (1995); Natural Resource Abundance and Economic Growth, Harvard Institute for International Development, Development Discussion, 517.

Sachs, J. D. and A. M. Warner (2001); “Natural Resources and Economic Development: The Curse of Natural Resources”, European Economic Review, vol. 45, pp.827-838.

Schiff, M. and W. Yanling (2006); “North-South and South-South Trade-related Technology Diffusion: An Industry-level Analysis of Direct and Indirect Effects”, Canadian Journal of Economics, no.39(3), pp.831-44.

Schiff, M. and W. Yanling (2008); “North-South and South-South Trade- related technology Diffusion: How Important Are They in Improving TFP Growth?”, Journal of Development Studies, no.44(1), pp.49-59.

Teixeira, A.C. and N. Fortunal (2010); “Human Capital, R&D, Trade and Long-run Productivity, Testing the Technological Absorption Hypothesis for the Portuguese Economy 1960-2001”, Research Policy, no.39(3), pp.831-44.

Tornell, A. and P. R. Lane (1999); “The Voracity Effect”, American Economic Review, no.89, pp.22– 46.

Torvik, R. (2001); “Learning by Doing and the Dutch Disease”, European Economic Review, no.45, pp.285– 306.

Verikios, G. (1998); “Administration Services in Australia”, Centre of policy Studies and the Impact Project, General Paper No. G-126.

World Development Indicators (2016); http://www. worldbank.org.

Worldwide Governance Indicators (2016); http://databank. worldbank.org.

www.barrolee.com/update 2015 June.