نقش قرارداد در تحقق داوری اجباری در نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه حقوق خصوصی، موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی، تهران، ایران

چکیده

اگرچه داوری اجباری در نظام‌های حقوقی مختلف، از جمله حقوق ایران، پدیده جدیدی نیست، اما اجبار به داوری از طریق الزام به درج آن در قرارداد نهادی است که طی سال‌های اخیر در نظام حقوقی ایران پدیدار شده و در نظام‌های حقوقی دیگر مسبوق به سابقه نمی‌باشد. یکی از مشخص‌ترین نمونه‌های این نوع الزام از طریق قرارداد را در ماده 20 قانون برنامه سوم توسعه (تنفیذی در ماده 30 قانون نحوه اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی مصوب 1387)، می‌توان یافت که تصریح می‌کند داوری موضوع این قانون باید به عنوان شرط در قرارداد واگذاری سهام و اموال دولت در فرایند خصوصی‌سازی درج شده و به امضای طرفین برسد. این الزام قانونگذار، علاوه بر تمامی پرسش‌های معمول در خصوص داوری اجباری، پرسش‌های دیگری را نیز در باب ماهیت و آثار این داوری برمی‌انگیزد. در پژوهش حاضر، پس از بررسی پیشینه موضوع در نظام حقوقی ایران و مطالعه تطبیقی آن و همچنین تلاش برای کشف دلایل این شیوه بدیع قانونگذاری، با تمرکز بر ماده 20 قانون برنامه سوم توسعه به عنوان فرد اجلی متضمن این شکل از داوری اجباری، به این پرسش مبنایی پرداخته می‌شود که آیا صلاحیت هیئت داوری موضوع قوانین مورد بحث ناشی از اراده قانون‌گذار است یا آن را باید خواسته و توافق طرفین تلقی نمود. پاسخ نگارندگان به این پرسش این است که بنا به دلایل متعدد داوری‌های اجباری از طریق الزام به درج در قرارداد را نباید قراردادی محسوب کرد و باید آن‌ها را در شمار داوری‌های اجباری معمول -از طریق قانونگذاری- به شمار آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The role of contract in creation of compulsory arbitration under the Iran legal regime

نویسندگان [English]

  • Akbar Mirzanejad Jouybari
  • Oveis Rezvanian
Department of Private Law / Graduate Institute for Management and Planning studies / Tehran / Iran
چکیده [English]

Although the compulsory arbitration is not a new legal matter in Iran and many other jurisdictions, forcing the parties to insert the arbitration agreement in their contract is both new in Iran legal regime and unprecedented elsewhere. One of the most salient forms of such compulsion is perhaps the one in Article 20 of the Third Five-year Development Plan of Iran, where the legislator requires that the arbitration agreement shall be inserted in the Shares Ceding contracts and duly signed by the parties. This new requirement of Iranian legislator raises a number of new questions with regards to the nature and effects of such arbitration.
In the current research paper, after reviewing the history of matter in Iran legal regime and comparing it with some other jurisdictions, the writers attempted to discover the reasoning(s) of the legislator for such a questionable innovation. To this aim, the main concentration of the writers was on Article 20 of the Third Five-year Development Plan of Iran, as the most salient example of such compulsory arbitration. The main question to answer was whether the jurisdiction of such an arbitration panel is arising out of the legislation (like other compulsory arbitrations) or it could be considered as the parties’ intentions. The writers’, for several reasons, concluded that compulsory arbitrate by forcing the parties to include the arbitration agreement in the contract shall in no way be construed as contractual arbitration, but it is the same as other compulsory arbitrations, i.e. those by legislation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • compulsory arbitration
  • privatization arbitration
  • contractual arbitration
  • international arbitration
  • Consent

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 04 آبان 1400
  • تاریخ دریافت: 12 تیر 1400
  • تاریخ بازنگری: 20 شهریور 1400
  • تاریخ پذیرش: 27 شهریور 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 04 آبان 1400