تعیین کننده های تجارت دوجانبه ایران و چین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده اقتصاد، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی، اصفهان،ایران

2 پژوهشگر پسادکتری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان

3 هیات علمی/ دانشگاه غیرانتفاعی شهید اشرفی اصفهانی

چکیده

چکیده
با توجه به اهمیت تجارت بین الملل و شناخت روابط تجاری در پیشرفت اقتصادی کشورها، بررسی موانع و مشوق ها از جمله نقش تکنولوژی در شکل دهی الگوهای تجارت حائز اهمیت است. با توجه به حجم بالای تجارت بین ایران و چین، ارزیابی الگوی تجاری بین این دو کشور حائز اهمیت است. در این پژوهش برای مطالعه الگوی تجاری ما بین ایران و چین و بررسی عوامل مؤثر بر آن به ویژه نقش شکاف تکنولوژیک ابتدا شاخص تجارت درون صنعت (IIT) با استفاده از معیار گروبل و لوید (GL) بر اساس کدهای دورقمی (HS) محاسبه شده و سپس الگوی رگرسیونی با بهره گیری از رهیافت جاذبه و روش حداقل مربعات پویا (DOLS) برای دوره زمانی 2017-1995 برآورد می شود. مطابق با نتایج تجربی متغیرهای شکاف تکنولوژی و نوسان نرخ ارز بر تجارت درون صنعتی ایران و چین اثر منفی داشته در حالی که برجام اثر مثبت و به لحاظ آماری معنادار داشته است. همچنین نتایج تجربی حاکی از آن است که تجارت ایران و چین از نوع تجارت درون صنعت نیست و بیشتر تجارت این دو کشور بر مبنای تجارت بین صنعتی است که وجود شکاف تکنولوژیک و موانع تجارت مانند تحریم های اقتصادی از جمله مهمترین دلایل این نقصان است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determinants of Bilateral Trade between Iran and China

نویسندگان [English]

  • amir malakooty 1
  • zahra zamani 2
  • shirin arbabian 3
1 economy, Ashrafi unv, esfahan, iran
2 PhD In Economics, Post-doc Researcher, University of Isfahan, Isfahan,Iran
3 Assistant Professor, Shahid Ashrafi Esfahani University, Economic Department,Isfahan,Iran
چکیده [English]

Abstract
According to the importance of international trade and recognition the coun-try's business relationship in economic progress of countries, barriers and in-centives, including the role of technology in shaping trade patterns is im-portant. Due to the high volume of trade between Iran and China, it is im-portant to evaluate the trade model between the two countries. Therefore, to study the trade model of Iran and China, and to evaluate its determinants, in particular the role of technological gap, in this study, the Intra-Industry Trade Index (IIT) was first Calculated by Grobel and Lloyd (GL) based on two-digit codes (HS) Then the regression model is estimated by applying gravity model and dynamic least squares method (DOLS) during 1995-1995. According to the empirical results, technological gap and exchange rate fluctuations have had a negative effect on Iran's and China's intra-industry trade, while the Joint Comprehensive Plan of Action has had a pos-itive and statistically significant effect on bilateral trade. Also, empirical re-sults indicate that Iran-China trade is not an intra-industry trade, and most of the trade is based on inter-industry trade, which is the presence of tech-nological gap and barriers to trade such as economic sanctions are one of the most important reasons for this imbalance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Trade
  • Comparative advantage
  • Intra-Industry Trade (IIT)
  • Technological Gap
ابریشمی، حمید (۱۳۸۸)؛ اقتصادسنجی کاربردی (رویکردهای نوین)، چاپ دوم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران،ص348
اسکویی، بهمن (۱۳۷۲)؛اثرات کلان اقتصادی کاهش ارزش خارجی ریال در دوره پس از انقلاب اسلامی، گزارش سومین سمینار سیاست­های پولی و ارزی، مؤسسه تحقیقات پولی و بانکی، تهران.
اوحدی اصفهانی، سپیده و طیبی، کمیل و برزانی، محمد واعظ(1396)؛ تاثیر شکاف تکنولوژی بر روابط دوجانبه تجاری ایران: رویکرد شبه پارامتری، فصلنامه اقتصاد و الگوسازی، سال هشتم، شماره 31، پاییز 1396، صفحات 26-1
برانسون، ویلیام اچ (۱۳۸۹)؛ تئوری و سیاست­های اقتصاد کلان، ترجمه عباس شاکری، چاپ دهم، تهران: نشر نی،ص ۸۰۸
پاکروان، محمدرضا و مهرابی بشرآبادی، حسین و گیلانپور، امید (1390)؛ بررسی وضعیت صادراتی پسته ایران با رویکرد مزیت نسبی و نقشه ریزی تجاری، نشریه اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال نوزدهم، شماره 76 ،زمستان 1390
تشکینی، احمد (۱384)؛ اقتصادسنجی کاربردی به کمک  .Microfit چاپ اول. تهران: مؤسسه فرهنگی هنری دیباگران تهران،ص ۳۰۳ .
تفضلی، فریدون(۱۳۷۵)؛ تاریخ عقاید اقتصادی (از افلاطون تا دوره معاصر). چاپ دوم. تهران: نشر نی.
دشتی ، قادر و خداوردیزاده ، محمد و محمد­رضایی ، رسول (1388) ؛ تحلیل مزیت­نسبی و ساختار بازار جهانی صادرات پسته ، نشریه اقتصاد و توسعه کشاورزی ، جلد 24 ، شماره 1 ، بهار 1389 ، صفحات 106 – 99.
راسخی ، سعید (1386)؛ تجارت درون­صنعت ایران و اتحادیه اروپا ، فصل­نامه پژوهش­نامه بازرگانی ، شماره 46 ، بهار 1387 ، صفحات 88 – 63.
راسخی، سعید و نفری، اکبر (1381)؛ عوامل تعیین کننده خاص کشوری تجارت درون صنعت (IIT) در کشورهای در حال توسعه ، پژوهش­های اقتصادی ایران، شماره 11، تابستان 1381
محمدرضایی، مجید و طهرانچیان، امیرمنصور و راسخی، سعید(1396)؛ پویایی و کیفیت تجارت درون صنعت ایران، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران
سبزنژاد, علی و حسین عابدی، (۱۳۹۵)؛ بررسی تاثیر نوسانات نرخ ارز بر صادرات ایران به کشور منتخب (مطالعه موردی: هند) ، اولین کنفرانس بین المللی تحولات نوین در مدیریت،اقتصاد و حسابداری، تهران -سازمان مدیریت صنعتی، شرکت بین المللی کوشا
سوری، امیررضا(1393)؛ تحلیل عوامل مؤثر بر تجارت درون صنعتی ایران با کشورهای طرف تجاری در بلوک های منطقه ای اسلامی، دوفصلنامه علمی-پژوهشی جستارهای اقتصادی ایران، سال یازدهم، شماره 21، بهار و تابستان 1393، صفحات 62-39
سوری، علی، (1391) ؛ اقتصاد سنجی، تهران، نشر فرهنگ شناسی.
سوری، امیررضا و تشکینی، احمد (1391)؛ تحلیل عوامل موثر بر تجارت درون صنعتی بخش خدمات ایران با بلوک های منطقه ای، نشریه تحقیقات مدل سازی اقتصاد، دوره3، شماره 10، زمستان 1391، صفحات 173-153
گجراتی دامودار(1372)؛ مبانی اقتصادسنجی، ترجمه ابریشمی ، جلد دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
مهرآرا، محسن و عبدی، علی­رضا (۱۳۸6)؛ عوامل تعیین کننده تراز تجاری در اقتصاد ایران، فصلنامه پژوهش­های اقتصادی ایران، سال نهم، تابستان ۱۳۸۹، ۳۱: ۲۹-۱.
وزارت صنعت معدن و تجارت ، وزارت امور اقتصادی و دارایی ، گمرک جمهوری اسلامی ، سایت بانک مرکزی و آمار ایران ، سازمان توسعه تجارت ، آمار اتاق­ بازرگانی ایران و چین.
یزدان­پرست، زهرا و کریم­زاده، مصطفی و سیفی، احمد و فلاحی، محمدعلی(1394)؛ آزمون تجربی نظریه لیندر در الگوی تجارت خارجی ایران، فصلنامه پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، سال 23ام، شماره76، زمستان1394، صفحات 186-167
یزدانی، مهدی و پیرپور، حامد (1396)؛ تعیین کننده های تجارت درون صنعت در بخش انرژی بین ایران و شرکاء برتر تجاری، نشریه تحقیقات مدل­سازی اقتصادی، دوره 8، شماره 30، زمستان 1396، صفحات 77-43.
Antimiani, A., & Costantini, V. (2013). Trade performances and technology in the enlarged European Union. Journal of Economic Studies, 40(3), 355-389.
Balassa, B and Bauwens, L (1987). Intra-Industry specialition in a multi-industry framework. Ecomonic Journal, Vol.97, pp. 923939
Balimani-Oskooee M. (1986), Determinants of international trade flows: The case of Developing Countries. Journal of Development Economics, Elsevier, 1:107-123.
Bergstrand, J. H. (1990), The Heckscher -Ohlin-Samuelson Model, the Linder Hypotheses and the Determinants of Bilateral Intra-Industry Trade, Economic Journal, Vol. 100PP. 1216-1299
Clark, d. (2006). country and industry-level determinants of vertical Specialization-Based trade, International Economic Journal, 20 (2), pp. 211-225
Davis, D.R. (1995)."Intra-industry trade: A Heckscher-Ohlin-a approach". Journal of International Economics. 39 (3/4): 201–226.
Dwesar,R. and Kesharwani, A. (2019), “Examining Intra-Industry Trade between India & China: Is India on the Right Track?,” Theoretical Economics Letters, 9(6), 1834-1851.
Faini R, Pritchett L, Clavijo F. 1988. Import demand in developing countries. Country Economic Department, the World Bank, WPS 122.
Filippini, C.and Molini, V (2003), The Determinants of EastAsian Trade Flows: A Gravity Equation Approach, Journal of Asian Economics,14(5):695-711
Greenaway, D, R. Hine and Chris, Milner. (1994), Country-specific factors and he pattern of horizontal and vertical intra-industry trade in the UK, Weltwirtschaftliches Archiv, 130, 77–100.
Greenaway, D and Milner.C (1984), A Cross section analysis of Intra-Industry-Trade in U.K. Europian economy review, 25, pp 319-344
Grubel, H. G. & Lioyd, P.J. (1975), Intra-Industry-Trade: the theory and measurement of international trade in Differented products, London and New York
Hamilton, C., and Kniest P. (1991), Trade Liberalisation, Structural Adjustment and Intra­industry Trade: A Note, Weltwirtschaftliches Archive, 127, pp. 356­ 367.
Helpman, Elhanan (1981), International Trade in the Presence Product Differentiation, Economies of Scale and Monopolistic Competition, Journal International Economics, 11, pp. 305­340.
Ishchukova, N & Smutka, L (2014), Russia’s intra-industry trade in agricultural products: the extent and major trends, Journal of central European green innovation 2(1). pp. 75-89
Jambor, A (2014), determinants of intra-industry agri-food trade in the visegrad   countries, Acta Alimentaria, vol 43 (2), pp. 246-253
Krugman, P. (1980), Scale Economies, Product Differentiation and the Pattern of Trade, American Economic Review, 70 (5), pp. 950–959.
Lancaster, k (1980), Intra-industry trade under perfect monopolistic competition, Journal of International Economics, vol. 10, issue 2, 151-175
Loertscher, R and Wolter, F (1980). Determinanats of Intra-Industry Trade: The case of Sweden. Weltwirtschaftliches Archiv, vol.118, pp 130-150
Roy, J. (2017), On the Environmental Consequences of Intra-Industry Trade, Journal of Environmental Economics and Management, vol. 83, 50-67
Shelburne, Robert C.; Gonzales, Jorge (2004). The Role of Intra-Industry Trade in the Service Sector, in Michael Plummer (ed.) Empirical Methods in International Trade: Essays in Honor of Mordechai Kreinin, Edward Elgar Press, 110-128.
Sotomayor, M. (2012). Patterns and Determinants of Intra-Industry Trade for the Mexican Non Maquiladora Manufacturing Industry.Business Inquiry,11,33-57.
Stone, J. A. & Lee H. H. (1995), Determinants of Intra-Industry Trade: ALongitudinal, Cross-Country Analysis. Weltwirtschaftliches Archive, No. 131(1), PP.67-85.
Wood, J. Wu, and Li, Y (2019), An Analysis of the Trends and Determinants of Intra-Industry Trade between China and Asia Pacific Economic Cooperation member countries. The Singapore Economic Review. https://researchonline.jcu.edu.au/60349/.
Zarzoso, I. & Lehmann, F. (2002), Augmented Gravity Model an Empirical Application TO Mercosur-European Union Trade Flows. Journal of Applied Economics, vol.71, NO,2. 291-316.