نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 کارشناس ارشد اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

صنعت آهن و فولاد از جمله صنایع به‌شدت سرمایه‌بر و نیازمند به تکنولوژی بالا و پیشرفته بوده و رشد و توسعه آن، در اقتصاد هر کشوری موجب توسعه و پیشرفت سایر صنایع مربوطه می‌شود. در پژوهش ‌پیش‌رو میزان حمایت دولت با توجه به میزان تعرفه در سه شرکت فولاد مبارکه، ذوب‌آهن و فولاد خوزستان (که بیش از 70 درصد تولید کشور را به خود اختصاص داده‌اند) محاسبه شده است. به این منظور مزیت نسبی و شاخص‌های حمایتی با استفاده از تکنیک ماتریس تحلیل سیاستی برای داده‌های مقطعی سال‌های 1390 تا 1393 تجزیه و تحلیل شده است. براساس یافته‌های این تحقیق برمبنای شاخص حمایت اسمی محصول، تمام محصولات فولاد مبارکه به‌غیر از تختال در سال 1390، فولاد خوزستان (به‌غیر از تختال در سال 1393) و همچنین تمام محصولات ذوب‌آهن در چهار سال حمایت شده‌اند. شاخص حمایت اسمی از نهاده نشان می‌دهد هیچ حمایتی از نهاده‌های قابل تجارت مورد استفاده در تولید محصولات هر سه شرکت انجام نشده و هر سه شرکت تعرفه پرداخت کرده‌اند. شاخص حمایت مؤثر بیان می‌دارد محصول کلاف ذوب‌آهن و پوشش‌دار فولاد مبارکه در سال 1390، تمام محصولات ذوب‌آهن و فولاد مبارکه در سال‌های 1391 تا 1393 (به‌غیر از کلاف و میلگرد در سال 1391) حمایت شده‌اند. همچنین، حمایت مؤثری از تمام محصولات فولاد خوزستان در چهار سال (به‌غیر از تختال در سال1393) صورت گرفته است. براساس هزینه منابع داخلی دو محصول سرد و پوشش‌دار در سال 1390 و 1393 با روش ارزش سرمایه در بورس اوراق بهادار و در سال 1391 و 1393 با سرمایه ثبتی مزیت نسبی‌ دارند. تمام محصولات فولاد خوزستان در سال 1391 با روش ارزش سرمایه در بورس اوراق بهادار و سرمایه ثبتی دارای سودآوری و مزیت نسبی بوده، درحالی‌که در سال 1393 فقط محصول تختال و در سال 1390 و 1392 تمام محصولات با سرمایه ثبتی مزیت نسبی داشته‌اند. محصول گرم شرکت فولاد مبارکه نیز با سرمایه ثبتی شرکت در سال 1391 و 1392 سودآور بوده است. شرکت ذوب‌آهن در تولید تمام محصولات در هر دو روش محاسبه‌شده در چهار سال فاقد مزیت نسبی و سودآوری بوده‌ است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Estimating the Degree of Protection in Iran's Steel Industry

نویسندگان [English]

  • gholamreza zamanian 1
  • azhra abdi 2

چکیده [English]

Iron and steel industry is considered among those industries which are very costly and require advanced and high technology. The development of this industry in the economy of every country, is able to make progress in other related industries. In this research the state support is calculated according to tariff in Mobarakeh steel Company, Zobahan and Khuzestan steel which have more than 70 percent of the country’s manufacturing industry. For this purpose, comparative advantage and supportive indices have been analyzed using policy analysis matrix technique for 1390, 1391, 1392 and 1393. The findings of this research, based on indices of nominal protection of the products, suggest that all products of Mobarakeh steel except slab in 1390, Khuzestan steel except slab in 1393 and all the products of Zobahan were supported in 4 years. Indices of nominal protection of the inputs shows that there have been no support of tradable inputs used in producing the products of the three companies. Indices of effective support states that Zobahan coil product and coated of Mobarakeh steel in 1390, and all the products of Mobarakeh steel and Zobahan in 1391,1392,1393 except coil and rebar in 1391 have been supported. Also all the products of Khuzestan steel in 4 years except slab in 1393 have been supported. Based on the cost of internal resources, cold and coated products have a comparative advantage with the value capital in bourse in 1390 and 1393 and the capital records in 1391 and 1393. All the products of Khuzestan steel with the value capital in bourse and the capital records have profitability and comparative advantage in 1391, while only slab Abstracts 3 in 1393 and all products in 1390 and 1392 they have comparative advantage only in the value capital records. warm products of Mobarakeh with the capital records have profitability and comparative advantage in 1391 and 1392. The Zobahan company have been without any comparative advantage and profitability in producing all products using all the two calculated methods in the four years.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tariff / Policy Analysis Matrix / Nominal Protection / Comparative Advantage

افشاری، زهرا (زمستان 1389)؛ برنامه‌ریزی اقتصادی، تهران، نشرسمت، چاپ ششم.

خالدی، کوهسار، ماندانا طوسی (پاییز 1391)؛ «بررسی شاخص‌های حمایتی در فرآیند تولید دانه‌های روغنی در استان کرمانشاه»، تحقیقات اقتصاد کشاورزی، جلد4، ش 3.

خیابانی، ناصر، علی مزیکی، طهورا خبازی (پاییز 1386)؛ «تحلیل رفتار موانع غیرتعرفه‌ای و محاسبه حمایت مؤثر براساس رویکرد داده‌ ـ ستانده (مورد ایران)»، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، ش 44.

ظریفی رضا، عباس سلیمیان، امرا... امینی (پاییز 1384)؛ «بررسی ساختار هزینه و مزیت نسبی در تولید قطعات و مجموعه‌های منفصله خودرو (با تکیه بر شرکت ایران خودرو)»، فصلنامه پژوهش‌نامه بازرگانی، ش 36.

فرزین محمدرضا؛ «بررسی ساختار حمایتی از صنعت خودرو در ایران»، مجله برنامه و بودجه، ش 62 و 63.

فقیه‌زاده مهرداد (1385)؛ «بررسی تأثیر سیاست‌های حمایتی دولت در مزیت نسبی به روش ماتریس PAM، مطالعه موردی محصولات منتخب زراعی استان سیستان و بلوچستان»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان.

مجتهد احمد،  محمدرضا فرزین (پاییز 1379)؛ «بررسی ساختار حمایتی در صنعت فولاد»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، مرکز تحقیقات اقتصادی ایران.

نصرالهی خدیجه، مهسا قندهاری، امید  بویرحسنی (پاییز 1390)؛ «ارزیابی بنگاه‌های اقتصادی کشور با رویکرد عضویت در سازمان تجارت جهانی با تعیین مزیت نسبی (روش DRC)، مزیت رقابتی (UC) و تحلیل ضرایب حمایتی (NPC)، مطالعه موردی لوله‌سازی اهواز»، فصلنامه پژوهش‌نامه بازرگانی، ش 60.

واحد مطالعات و تحقیقات سرمایه گذاری مؤسسه حسابرسی صندوق بازنشستگی (1387)؛ تجزیه و تحلیل صنایع معدنی: صنعت آهن و فولاد، قم، صحفی، چاپ اول.

Balassa B. (1971); The Structure of  Protection in Developing Countries, Baltimore, John Hopkins University Press, pp 105-200.

Ismail A. GH., And et.al. (2009); The Impact of Domestic Resource Cost on the Comparative Advantages of  Iran Crude Steel Sector, University Kebangsaan Malaysia.

Khan N. P., Ghaffar A. (2012); “Government  Intervention In Pakistans Sugarcane Sector Policy Analysis Matrix (PAM) Approach”, Sarhad J. Agric, vol 28, no.1.

Marks v.,(2011), “Lao economi policies and effective rates of protection”, Journal of Asian Economics, pp. 115-127.

Martinez E.R, And  et.al, (2008); “The Policy Analysis Matrix with Profit-Efficient Data: Evaluating Profitability in Rice Cultivation”, Spanish Journal of Agricultural Research, no. 6(3), pp. 309-319.

Pearson, S., Gotsch, C. and Bahri, S. (2003); Applications of the Policy Analysis Matrix in Indonesian Agriculture, May. (www.macrofoodpolicy.com).

Yao S. (1997); Comparative Advantages and Crop Diversification: A Policy Analysis Matrix for Thai Agriculture”, Journal of Agricultural Economics, no. 48,  pp. 211-22.

www.codal.ir/search.aspx

www.imidro.gov.ir/web_directory/1273

www.steelonthenet.com/production.html